Rivlerësimi i pasurive të patundshme:

Çfarë duhet të dish dhe sa përfiton Pas disa vitesh tentativash dhe premtimesh të qeverisë për të miratuar dhe njëherë nismën për rivlerësimin e pasurive të patundshme, tashmë qytetarët kanë mundësi të rivlerësojnë pronat duke i përshtatur me çmimet e tregut ose me vlerat e referencës. Për çfarë shërben rivlerësimi, si është procedura, a do të arrijnë të gjithë që të përfitojnë nga procesi dhe çfarë efektesh pritet të sjellë në treg? Rivlerësimi i pasurisë së patundshme është tërësisht një proces fiscal, i cili u mundëson pronarëve të një shtëpie, apartamenti apo toke, që të paguajnë më pak taksë në formën e tatimit në burim për individët apo tatimit mbi fitimin për bizneset. Tregu i pasurive të patundshme në Shqipëri ka ardhur gjithnjë në rritje si për sasinë e pasurive që nxirret në treg çdo vit edhe për shkak të lëvizjes së çmimeve të cilat janë rritur në mënyrë konstante përgjatë gjithë periudhës. Çmimet në zona të ndryshme të kryeqytetit janë dyfishuar po të krahasohen me një dekadë më parë, por edhe me rivlerësimin e fundit të vitit 2020, kanë pësuar një rritje mesatare me 30%. Legjislacioni shqiptar vendos një taksë në nivelin 15% për fitimin që marrin individët që shesin pasuri të patundshme dhe po kaq për kompanitë me xhiro mbi 140 mijë euro në vit. Diferenca e vlerës së blerë të pronës, apo të vlerës që ka patur në momentin që personi është bërë pronar i saj përmes privatizimit apo trashëgimisë tatohet me 15% dhe kjo pjesë nga fitimi derdhet në buxhetin e shtetit. Tashmë me rivlerësimin, edhe nëse prona nuk shitet, krijohet mundësia që vlera e çmimit të saj të jetë e njëjtë me atë të hartës së pronave (referencës) ose të tregut, duke paguar 5% të diferencës së çmimit të blerjes me atë të rivlerësuar. Në momentin që prona shitet nuk paguhet asnjë tatim ose mund të jetë një vlerë e papërfillshme. Barra fiskale për pronat e parivlerësuara varion nga 3 mijë euro për prona që kanë vlerë të ulët deri në 50 mijë euro për pasuri me vlerë të lartë, çmimi i të cilave ka pësuar rritje përgjatë viteve të fundit. Me rivlerësimin kjo vlerë ulet me dy të tretat. Pra, thelbi i rivlerësimit është pagesë e një tatimi më të ulët në momentin që shet pasurinë e patundshme, duke paguar sot pa e shitur pasurinë, për të përfituar nesër kur planifikon ta nxjerrësh në treg. Si mund të aplikosh për rivlerësimin Të dhënat e Shoqatës Kombëtare të Ndërmjetësve të Pasurive të Paluajtshme të Shqipërisë (NAREA) flasin për një potencial prej afërsisht 500 mijë pasurish të patundshme që kërkojnë rivlerësim dhe që nuk kanë përfituar nga proceset e mëparshme. Vlerësohet se minimalisht 150 mijë pasuri të patundshme kërkojnë rivlerësim për të vijuar më pas me procesin e shitjes. Kjo, do të kërkonte një volum të madh përpunimi nga ana e Agjencisë Shtetërore të Kadastrës (ASHK), me afërsisht 15 mijë kërkesa në muaj, fluks i cili mund të kërkojë shtyrjen e afatit ligjor të rivlerësimit. Por si mund të bësh rivlerësimin e pasurive? Individët të cilët kanë interes të shesin pronën e tyre sot apo në të ardhmen, janë pjesa më potenciale për të përfituar nga kjo nisëm e përkohshme ligjore që ka nisur zbatimin më datën 23 shkurt dhe përfundon më 31 dhjetor të këtij viti. Janë dy forma që mund të zgjedhësh të bësh rivlerësimin: me vlerën e tregut ose me me çmimin e referencës që është miratuar sipas hartës së vlerës së pronave me Vendim të Këshillit të Ministrave. Vlera e tregut të pasurive të patundshme me atë të hartës fiskale kanë diferenca të mëdha, të cilat vërehen në zonën e qendrës dhe Unazës së Vogël të kryeqytetit dhe në zonat bregdetare të cilat së fundi ofrojnë ndërtesa me çmime disa herë më të larta të se një dekadë më parë. Për të dyja rastet, si për rivlerësimin e pasurisë me çmimin e referencës dhe atë me çmim tregu aplikimi bëhet online në sistemin qeveritar e-Albania dhe kërkesa i drejtohet zyrës vendore të ASHK që është përgjegjëse për territorin ku gjendet pasuria e patundshme. Aplikimi duhet të bëhet vetëm nga personi pronar ose bashkëpronar i pasurisë, në të kundërt aplikimi refuzohet. Kontrolli kryhet nga personi përgjegjës i kadastrës, i cili kur konstaton aplikim të rregullt, vijon me shqyrtimin e dokumentave të dorëzuar dhe bën përllogaritjen e vlerës së taksës që duhet të paguhet duke hartuar faturën për arkëtim brenda 2 ditëve pune nga momenti i paraqitjes së kërkesës. Fatura gjenerohet elektronikisht në sistem dhe i dërgohet aplikantit, i cili e paguan dhe është drejtoria vendore e ASHK që e verifikon shlyerjen dhe pas 5 ditëve kryhen shënimet në regjistrin e pasurisë së paluajtshme dhe bën pasqyrimin e rivlerësimit. Dokumentat që dorëzohen në rastet kur kërkohet rivlerësim i pasurisë me çmimin e referencave të vendosura nga shteti janë kopje e kartelës së pasurisë së paluajtshme, të dhënat identifikuese të pasurisë që kërkohet të rivlerësohet dhe plotësimi i formularëve që do të dalin në sistem. Në rastin kur rivlerësimi kërkohet me vlerë tregu, individi nëpërmjet platformës e-Albania, në dokumentacionin shoqërues bashkëlidh edhe aktin e vlerësimit të pasurisë, të nënshkruar dhe vulosur në mënyrë elektronike nga eksperti, fotokopjen e njësuar të licencës së tij bashkë me formularin dhe kartelën e pasurisë. Në rastet kur ofrohet mundësia për të paguar me çmimet e referencës, bëhet zbritje e vlerës së pronës me 1% për çdo vit përdorimi, por nuk duhet të kalojë nivelin 30% të saj, çka sjell pagesë më të ulët të taksës. Shembull i rivlerësimit me çmimin e referencës fiskale: Një apartament 100 m2 është blerë 10 vite më parë 100 mijë euro, me çmimin 1 mijë euro m2. Tashmë sipas hartës fiskale çmimi i referencës në atë zonë 1200 euro / m2. Me rivlerësimin paguhet 5% e vlerës së rritur të çmimit 20 mijë euro, 1 mijë euro. Në rastin kur prona do të shitej pa rivlerësim do të paguhej 3 mijë euro. Tatimi në burim pa rivlerësim Vlera fillestare 100 mijë euro Vlera pas shitjes 120 mijë euro Tatimi 3 mijë euro Tatimi në burim me rivlerësim Vlera fillestare 100 mijë euro Vlera pas rivlerësimit 120 mijë euro Tatimi 1 mijë euro Shembull i rivlerësimit me çmimin tregut: I njëjti apartament nëse do të rivlerësohet apo shitet me vlerën e tregut dhe nëse supozojmë se kjo vlerë është dyfishuar dhe shitet 200 mijë euro, edhe pagesa për tatimin rritet. Tatimi në burim pa rivlerësim Vlera fillestare 100 mijë euro Vlera pas shitjes 200 mijë euro Tatimi 15 mijë euro Tatimi në burim me rivlerësim Vlera fillestare 100 mijë euro Vlera pas rivlerësimit 200 mijë euro Tatimi 5 mijë euro Tarifat e shërbimit për rivlerësimin në ASHK Vlera e pasurisë Tarifa e shërbimit 0 deri në 150,000 lekë 3,500 lekë 150,001–300,000 lekë 7,000 lekë Mbi 300,001 lekë 10,000 lekë Për bizneset që kanë të regjisturar në pasqyra financiare pasuri të patundshme dhe kërkojnë të bëjnë rivlerësimin e tyre, rivlerësimi bëhet me vlerësues të pasurisë ose ekspertë të pavarur të licencuar për vlerësimin e pasurisë së paluajtshme. Përfaqësuesi i kompanisë paraqet kërkesën në drejtorinë rajonale tatimore për deklarimin vullnetar të rivlerësimit të pasurisë, prokurën, kompjen e faturës së shërbimit për vlerësuesin e pasurisë, aktin e vlerësimit të saj dhe pasqyrën financiare të vitit 2025, bashkë me pagesën e vlerës së taksës 5%, të diferencës midis vlerës që rezulton nga rivlerësimi, sipas aktit përkatës të ekspertit dhe vlerës kontabël të regjistruar në pasqyrat financiare. Politika me përsëritjen e rivlerësimeve Në total qeveritë kanë marrë 3 nisma për t’i dhënë mundësi qytetarëve që të kryejnë rivlerësimin e pasurisë. E para ishte nisma e aministisë në vitin 2011 që mori qeveria “Berisha”, ku përveç faljes së detyrimeve tatimore e doganore, u përfshi dhe rivlerësimi i pasurisë. Në këtë rast vlera e tatimit që ofrohej të paguhej për diferencën mes vlerës së referencës apo tregut me atë të blerjes së pasurisë ishte 1%. Dy nisma të tjera janë marrë në vitin 2016 dhe në vitin 2019, ku kjo e fundit nisi zbatimin në vitin 2020, në vitin 2016 vlera e tatimit preferencial që oforhej ishte 3%, ndërsa në vitin 2020 norma e reduktuar e tatimit ishte 5%. Pavarësisht kësaj, ekzekutivi ka njoftuar disa herë nismën për ndryshimin e çmimeve të referencës së zonave për shkak të rritjes që ka pësuar tregu imoboliar, nismë e cila do të duhet të bëhej njëkohësisht me rivlerësimin e pasurisë, por ende Këshilli i Ministrave nuk ka marrë një vendim të tillë. Rritja e çmimeve të pasurisë së patundshme dhe Ligji për Rivlerësimin, i njoftuar që në vitin 2024 se do të miratohej ka ulur numrin e transkasioneve të pasurive të patundshme. Sipas asaj që raporton shoqata NAREA, janë 4 mijë transaksione më pak në vitin 2024 dhe 2025 se në vitet 2023 dhe 2022, ndërsa tregu i pasurive të patundshme zuri një vlerë prej 1.5 miliard eurosh gjatë vitit të shkuar. Lehtësimi i barrës fiskale përmes rivlerësimit mund të jetë një lajm i mirë për individët që kërkojnë të shesin apartamentin dhe preken në pagesën e taksës për shkak të rritjes së lartë të çmimeve të tregut, por nga ana tjetër vijon orientimin e parasë në ekonomi drejt këtij tregu, i cili po merr gjithnjë e më shumë pjesë nga torta e strukturës së prodhimit kombëtar të vendit.

Rivlerësimi i pasurive të patundshme:

Ola Xama

Artikuj të ngjashëm Artikuj

“ALBANIAN FILES”: 4 çështjet e debatueshme

Gazi që nuk e morëm kurrë!

Mirë nafta, por pse u “cmend” domatja?!

Fermeri nga Divjaka, kryeministri dhe importi

7 arsyet ku çalon “Paqja Fiskale”

Investitorët strategjikë, përfitues të Paqes Fiskale

Artikujt më të lexuar

Zvërneci, investimi që do ndryshojë historinë e turizmit shqiptar

Përtej Zvërnecit

Gjergj Luca, kryeoligarku i Shkrimsit, rebeli që grisi diplomën për t’u bërë biznesmen

Vajzat e humbura

Lufta me Bulevardin

Gjiri i Kakomesë, “Bukuroshja” e braktisur bëhet gati për TURIZËM

PROTESTA E MEMEVE TË TALLESH NË ZGRIPIN E PAMUNDËSISË

Kontaktet

Kategori

Mirëse u ktheve!

Hapni një llogari të re!

Merrni fjalëkalimin tuaj

Je i sigurt që dëshiron ta zhbllokosh këtë artikull?

Are you sure want to cancel subscription?

Rivlerësimi i pasurive të patundshme:

Ola Xama

Mbështetni autorët dhe abonohuni në përmbajtje

Shkarko

Zblloko Artikullin

Artikuj të ngjashëm Artikuj

Artikujt më të lexuar

Kontaktet

Kategori

Mirëse u ktheve!

Hapni një llogari të re!

Merrni fjalëkalimin tuaj

Je i sigurt që dëshiron ta zhbllokosh këtë artikull?

Are you sure want to cancel subscription?