Fermeri nga Divjaka, kryeministri dhe importi

A është bujqësia shqiptare në prioritetin e qeverisë shqiptare? Një takim i kryeministrit ditën e fundit të janarit me fermerët në Divjakë, dhe revolta e njërit prej fermerëve, nxorri në pah shumë problematika që prej vitesh kanë rënduar mbi këtë shtresë kaq punëtore në Shqipëri. Çfarë kërkojnë fermerët? As më shumë e as më pak sesa mbrojtje dhe subvencionim nga shteti, përballë presionit në rritje që vjen nga produktet që hyjnë nga jashtë. Debati i filluar nuk do të thotë thjesht konflikt mes fermerit dhe qeverisë. Mirë është të shfrytëzohet si mundësi, për të afruar sa më shumë aktorë të tjerë të fushës të shprehen, për të dhënë mendimet dhe për të ofruar zgjidhjet. Sa më shumë të flitet për bujqësinë, aq më shumë tema do të jetë edhe prioritet i qeverisë. Lili Biti, një 61 vjeçar nga Divjaka, u bë i “famshëm” për opinionin publik ndërsa në një takim me fermerët dhe në prezencë të thuajse një të tretës së kabinetit, kërkoi nga kryeministri, me ngulm, të merrte fjalën për të shprehur shqetësimin e tij. Një kërkesë e thjeshtë, por që në mënyrë aspak etike, nuk u lejua nga kryeministri. Gjithsesi Lili nuk u tërhoq. Sy më sy, aty ballë për ballë kërkoi nga kryeministri që të mbronte prodhimin vendoas. Ajo që u trajtua publikisht si mbyllje e tregjeve me jashtë, nuk ishte asfare ashtu. Ishte një kërkesë e thjeshtë e Lilit, që prodhimin që nxirrte nga 10 hektarë tokë, ta kishte të garantuar, si nga cilësia ashtu edhe për eksport. Ishte 30 janari kur Rama në turin me dermerët për Skenëm e mbështetjes për bujqësinë u përball me Lilin. Togfjalëshi që zgjodhi Lili, “Ndal Importin” ishte i gabuar. Mjafton të thoshtë “po konkurrohemi në mënyrë të padrejtë dhe të pabarabartë, na ndihmoni!”, por siç duket nuk dinte ta zgjidhte siç duhet këtë togfjalësh. Fermerët shqiptarë po përballen gjithnjë e më shumë me produkte nga Maqedonia e Veriut dhe Serbia , të cilat hyjnë në tregun tonë me çmime më të ulëta, për shkak të subvencioneve më të mëdha shtetërore që qeveritë e këtyre vendeve aplikojnë, kostove më të ulëta të prodhimit dhe politikave më agresive mbështetëse. Kjo krijon një konkurrencë të pabarabartë: fermeri shqiptar prodhon me kosto më të lartë, ndërsa produkti i importuar shitet më lirë. Megjithatë, takimi i 30 janarit 2026 mes kryeministrit Edi Rama dhe fermerëve në Divjakë riktheu në qendër të debatit publik një problem të kahershëm të bujqësisë shqiptare: si të mbrohen fermerët tanë në një treg rajonal, ku subvencionet shtetërore janë shumë më të larta se në Shqipëri? Fermeri i braktisur Debati më i madh është nëse modeli ekonomik i zgjedhur për bujqësinë shqiptare bazohet mbi një treg të lirë konkurrues, apo nëse ka një liberalizëm të pakontrolluar ku më i dobti paguan faturën. Strukturalisht, fermeri shqiptar konkurron me produkte të njëjta por të subvencionuara mjaftueshëm nga shtetet nga vijnë. Në Shqipëri, fermerët përballen me naftë më të shtrenjtë, plehra me çmime më të luhatshme dhe kredi me interesa më të larta, ndaj konkurrenca është e pabarabartë. E siç është parë nga viti në vit, fermeri shqiptar operon në pasiguri të vazhdueshme: nuk ka garanci për çmimin, nuk ka sigurim real të rriskut kimatik e mbi të gjitha, nuk ka kontrata të qëndrueshme në zinxhirin e shpërndarjes. E në këtë klimë, investimi aftagjatë i çdo fermeri, kthehet në një luks për familjet e varfra shqiptare. Politikbërësit shqiptarë akoma nuk e trajtojnë bujqësinë si një sektor social për të mbajtur gjallë zonat rurale, pavarësisht se pretendohet se trajtohet si sektor konkurrues eksporti. Por kur vjen puna te investimet serioze në mekanizëm, përpunim dhe efektin zinxhir ato mungojnë. Ndaj sot fermeri shqiptar punon mes frikës dhe shpresës edhe për shkak të një politike që nuk e ka zgjedhur qartë drejtimin e vet. Ky debat nuk është thjesht episodik. Ai prek sigurinë ushqimore, zhvillimin rural dhe qëndrueshmërinë ekonomike të një sektori jetik, që punëson qindra mijëra familje shqiptare. Tabela 1. Pagesat direkte (subvencionet) për fermerët 2025 Maqedonia e Veriut 185 mln euro (1.1% e PBB) Serbia 842 mln euro (0.9% e PBB) Shqipëria 53 mln euro (0.2% e PBB, ose 3-4 herë më pak!) Tabela 2. Nëntë “hallet” e fermerit shqiptar  ka kosto më të larta prodhimi,  përfiton mbështetje më të kufizuar  përballet me risk më të madh tregu  ka fragmentim të madh të tokës  produktivitet relativisht të ulët  infrastrukturë të kufizuar magazinimi dhe përpunimi  financim të kufizuar dhe akses të dobët në kredi  integrim të dobët në zinxhirët e vlerës. Çfarë mund të bëjë qeveria? Edhe pse këtë vit qeveria do të japë 13 milionë euro më shumë subvencione, kjo nuk mjafton fare. Tabela 3. Ç’duhet të bëjë qeveria?  Të shtojë subvencionet në të krahasueshme me rajonin  Të ulë TVSH-në për inputet  Të marrë masa mbrojtëse brënda rregullave tregtare  Më shumë investime në infrastrukturën bujqësore  Mbështetje më e fortë për eksportet shqiptare  T’i bashkojë fermerët! Mbështetja financiare duhet të jetë më e qëndrueshme dhe e krahasueshme me rajonin. Subvencionet e shtuara ndjeshëm për hektar, për blegtori dhe për prodhim specifik mund të ndihmojnë në uljen e kostove. Përtej kompensimit të TVSH-së 10 përqind, qeveria duhet të shohë të ulë TVSH-në për inputet bujqësore dhe plehrat kimike. Këto masa ndikojnë drejtpërdrejt në konkurrueshmëri dhe e ndihmojnë fermerin. Po ashtu, pa cenuar marrëveshjet e tregtisë së lirë, shteti mund të përdorë standarde cilësie, kontrolle fitosanitare dhe mekanizma anti-dumping tek importet, për të shmangur konkurrencën e pandershme. Magazinimi frigoriferik, përpunimi dhe logjistika janë ende pika të dobëta. Përmirësimi i tyre ul humbjet dhe rrit vlerën e prodhimit vendas. Nga ana tjetër, zgjerimi i tregjeve eksportuese dhe promovimi i produkteve shqiptare mund të zbusë presionin nga importet. Dhe kryepengesa jonë: fragmentimi i fermave na mbetet problem madhor. Qeveria duhet të gjejë apo shpikë një masë apo mjet, që, sikur qoftë dhe fillimisht me pahir, të yshtë fermerët të bashkohen. Bashkëpunimi rrit fuqinë negociuese dhe ul kostot. Bujqësia përveçse një sektor ekonomik, është faktor stabiliteti social në zonat rurale. Nëse fermerët nuk arrijnë të konkurrojnë dhe i hedhin produktet në kanal, rritet emigracioni dhe varfëria rurale, duke krijuar pasoja afatgjata për ekonominë. Debati i hapur mes fermerëve dhe qeverisë është pozitiv. Ai duhet të shndërrohet në një mekanizëm të rregullt konsultimi, ku politikat bujqësore të ndërtohen mbi nevojat reale të prodhuesve tanë jo vetëm të mëdhenj, por në rradhë të parë fermerëve të vegjël. Rasti i fermerit të Divjakës është një sinjal se bujqësia shqiptare kërkon më shumë mbrojtje inteligjente. Balancimi mes tregut të hapur dhe mbështetjes për prodhuesit vendas është sfida kryesore. Nëse qeveria arrin ta adresojë këtë me politika koherente, bujqësia mund të kthehet nga sektor i mbijetësës, në motor zhvillimi ekonomik.

Fermeri nga Divjaka, kryeministri dhe importi

Fatos Çoçoli

Artikuj të ngjashëm Artikuj

“ALBANIAN FILES”: 4 çështjet e debatueshme

Gazi që nuk e morëm kurrë!

Mirë nafta, por pse u “cmend” domatja?!

Rivlerësimi i pasurive të patundshme:

7 arsyet ku çalon “Paqja Fiskale”

Investitorët strategjikë, përfitues të Paqes Fiskale

Artikujt më të lexuar

Zvërneci, investimi që do ndryshojë historinë e turizmit shqiptar

Përtej Zvërnecit

Gjergj Luca, kryeoligarku i Shkrimsit, rebeli që grisi diplomën për t’u bërë biznesmen

Vajzat e humbura

Lufta me Bulevardin

Gjiri i Kakomesë, “Bukuroshja” e braktisur bëhet gati për TURIZËM

PROTESTA E MEMEVE TË TALLESH NË ZGRIPIN E PAMUNDËSISË

Kontaktet

Kategori

Mirëse u ktheve!

Hapni një llogari të re!

Merrni fjalëkalimin tuaj

Je i sigurt që dëshiron ta zhbllokosh këtë artikull?

Are you sure want to cancel subscription?

Fermeri nga Divjaka, kryeministri dhe importi

Fatos Çoçoli

Mbështetni autorët dhe abonohuni në përmbajtje

Shkarko

Zblloko Artikullin

Artikuj të ngjashëm Artikuj

Artikujt më të lexuar

Kontaktet

Kategori

Mirëse u ktheve!

Hapni një llogari të re!

Merrni fjalëkalimin tuaj

Je i sigurt që dëshiron ta zhbllokosh këtë artikull?

Are you sure want to cancel subscription?