Greqia “provokuese”, si u fitua çështja shqiptare në mes të Athinës

Ballkani dilte nga luftrat si e gjithë bota që ishte përfshirë në Luftën e parë dhe të dytë botërore, por pretendimet territoriale mes vendeve fqinjë nuk kishin të sosur. Në një raportim të agjencisë së lajmeve “Reuters”, në 12 janar 1945 flitet për pretendimet greke mbi të “ashtuquajturin” VorioEpir. Por çështja nuk mund të paraqitej tek Aleatët, pasi Shqipëria dhe Greqia nuk ishin në gjendje lufte me njëra tjetrën. “Reuters” raportonte se qarqet greke ishin të shqetësuara nga njohja e qeverisë shqiptare nga kombet e bashkuara, pa njohur pretendimet greke mbi territorin shqiptar. E pas kësaj, nisën dhe një varg provokimesh nga ana e shtetit grek. 25 qershor 1945: Anijet greke shkelin ujrat territoriale në jug të Shqipërisë duke kontrolluar një barkë në zonën e Ksamilit. 6 korrik të vitit 1945: Regjistrohet një ngjarje e rëndë. Dy anije të nisura nga Korfuzi u afruan në brigjet shqiptare, japin shenja me drita, qëllojnë me mitralozë e top në ajër. Më pas ndalojnë një barkë që udhëtonte nga Saranda për në Ksamil dhe marrin peng dy personat që ishin në bordin e saj. 7 korrik 1945: Ujrat territorial të Shqipërisë shkelen nga shumë anije greke që lëvizin dhe qëndrojnë për rreth dy orë në detin midis ishullit të Sazanit dhe Karaburunit. 17 korrik 1945: Tri anije greke i afrohen Sarandës dhe godasin me mitraloz në drejtim të qytetit. Po në këtë ditë, në ora 23.00, një tjetër anije i afrohet Sarandës dhe pasi qëllon për disa minuta me mitraloz largohet duke bërë shenjë me drita. 21 korrik – 12 tetor 1945, përsëriten rastet e qëllimit me mitraloz në drejtim të qendrave të banuara të bregdetit shqiptar, dhe në disa raste anijet greke tentojnë t’i afrohen fare pranë bregut e të kërkojnë të rrëmbejnë anije peshkimi. Situata në Greqi nuk ishte e qetë ndaj Këshilli i Sigurimit të OKB vendosi që në mbledhjen e datës 19 dhjetor 1946 të diskutonte mbi këtë çështje, me pjesmarrjen e gjithë shteteve anëtare. Mes të ftuarve ishte edhe Shqipëria, Jugosllavia e Bullgaria. Komisioni zhvillonte punimet në Greqi. Por shteti grek ishte i painteresuar për ardhjen e palës shqiptare, ndaj delegacioni shqiptar nuk u pais me viza për të kaluar kufirin. Mbledhja ishte vendosur në 30 janar. Në datën 27 janar 1947, delegacioni shqiptar i ngarkuar për të marrë pjesë në këtë Komision kishte mbetur në Shkup pasi autoritetet greke refuzuan ti pajisnin me viza. Qeveria e Shqipërisë i dërgoi një telegram OKB, sekretarit të përgjithshëm Trygve Lie, për të ndërhyrë për zgjidhjen e çështjes. Pavarësisht ndërhyrjeve, mbledhja filloi pa prezencën e këtyre delegacioneve. Komisioni vendosi unanimisht që të bisedojë këtë çështje kur të jenë të gjitha shtetet e interesuara në tryezën e bisedimeve. Në 3 shkurt, delegacionet janë të gjitha në tavolinën e diskutimeve. Korrespondenti i posaçëm i agjencisë së lajmeve “Tanjug” raporton: Në seancën e parë publike të Komisionit Hetimor të Këshillit të Sigurimit të UNO-s, përfaqësuesi i Republikës Popullore të Shqipërisë, Kolonel Nesti Kërënxhi, paraqiti në emër të qeverisë shqiptare një deklaratë në të cilën theksoi se menjëherë pas mbarimit të luftës, Shqipëria u bë objekt i sulmeve greke, të cilat kryheshin bile edhe kundër minoritetit shqiptar në Greqi”. Ndër të tjera në deklaratën e tij, delegati shqiptar kërkoi që punimet e Komisionit Hetimor të ishin publike dhe Shqipëria të ishte e pranishme në të gjithë sesionin. Kolonel Nesti Kërënxhi i dorëzoi Komisionit një notë proteste lidhur me vonesën e delegacionit shqiptar, pasi Greqia nuk i pajiste me viza. Shqipëria ishte pajisur me prova e dokumente që vërtetonin agresionin e Greqisë. Në seancën e 17 shkurtit, kolonel Nesti Kërënxhi paraqiti një raport zyrtar sekret të Kryetarit të Misionit Ushtarak Anglez, gjeneral Hodgson lidhur me provokimet greke kundër Shqipërisë. Raporti i ishte dërguar qeverisë britanike në 29 korrik 1945 dhe nuk u tha sesi kishte rënë në dorë të shqiptarëve. Në dokument shkruhej: “dy anije greke janë afruar në kepin Karanti dhe kanë qëlluar me mitraloza të rëndë mbi bregdetin shqiptar. Duket se këto incidente janë shkaktuar ose nga ana e elementëve grekë jo të përgjegjshëm, ose nga t’arratisurit shqiptarë në Greqi që kanë bërë pjesë në njësitë e ushtrisë shqiptare”. E për të plotësuar gjithë këtë panoramë të denoncimeve të delegacionit shqiptar, mbërrin një dëshmi e dy qytetarëve grekë, berberit Emanuel Papanikolau dhe topografi Toma Vukas. Të dy detarë të vjetër të Marinës Mbretërore Greke. Ata pohonin se kishin marrë pjesë në provokacionet e forcave të armatosura greke kundër bregdetit shqiptar. Papanikolau në dëshminë e tij jep përshkrime të hollësishme. Ai kishte qenë në anijen “Krijezis” dhe shkruante se i ishte afruar shumë herë me radhë limanit të Sarandës dhe kishte hapur zjarr në drejtim të bregut. Papanikolau shkruante se në verën e vitit 1945 më shumë se 15 prej këtyre veprimeve u kryen në ujrat shqiptare. Ndërsa Toma Vukas dëshmonte për rastin e një anijeje greke që mori me vete disa shqiptarë që ishin kundër qeverisë komuniste dhe jepte detaje mbi përgatitjet që bëheshin në Korfuz për agresionin ndaj Shqipërisë. Papanikolau dhe Vukas u vendosën në dispozicion të Komisionit të Hetimeve për të dhënë dëshminë e tyre edhe me gojë, përveçse me shkrim. Ishte një fitore e madhe për palën shqiptare, ku përveç raporteve të misioneve të huaja që dokumentonin agresionin ndaj Shqipërisë, kishte edhe dëshmi konkrete të individëve që kishin shërbyer në Marinën Mbretërore Greke. Delegacioni shqiptar e konsideroi shumë serioze situatën mes dy vendeve me provokimet e vazhdueshme të Greqisë. Në datën 24 mars 1947, Nesti Kerenxha bëri këto konstatime përpara Komisionit të Këshillit të Sigurimit: 1 – Greqia konsiderohet në gjendje lufte me Shqipërinë. Ajo e konsideron Shqipërinë si një shtet armik. 2 – Greqia paraqet kërkesa tokësore kundër Shqipërisë dhe rivendikime në t’ashtuquajturin Vorio-Epir. 3 – Kërkesat e Greqisë zbatohen në dy mënyra: a) me rrugën legale b) me rrugën ilegale. Kolonel Kërënxhi parashtroi një sërë argumentash se mënyra ilegale e Greqisë kundër Shqipërisë është e egër dhe armiqësore, nëpërmjet krijimit të organizatave antishqiptare, trakteve, propagandës, provokacioneve me armë në kufi e të tjera si këto. Gjithë provokimet dhe debatet nuk ishin të pabaza. Që në vitin 1940 me dekretin 2636 të Mbretit Kostandin ishte shpallur ligji i Luftës me Shqipërinë, ku Shqipëria kosinderohej shtet armik dhe pasuritë e shqiptarëve, pasuri armike. Kur u sulmua nga italia, Greqia rendiste aleate të saj edhe Shqipërinë. Shqipëria pra, shfaqej “de jure” si pjestare e agresionit. Dekteti Mbretëror kërcënonte se “do të konsideronte tradhëti kombëtare aktin e çdo qeverie greke që do të ndërmerrte hapin e vendosjes së marrëdhënieve diplomatike me shtetin armik Shqipërinë. Një komision për verifikim të pretendimeve E meqë raportimet për provokime dhe nota proteste po bëheshin të shpeshta, OKB vendosi që një komision hetimor të kalonte në vijën kufitare. Ekspedita ndodhi në 13 mars. Nënkomisioni kryesohej nga australiani Hood dhe kishte në përbërje BS që përfaqësohej nga Kosparov, Auschëets nga SHBA, Jordan nga Anliga, Limairoe për Francën Wandelen nga Belgjika dhe Roshi nga Kina. Oficerë të ndërlidhjes nga Shqipëria, Jugosllavia, Bullgaria dhe Greqia shoqëronin anëtarët e komisionit. Fillimisht u ndalua në fshatin Trestenik ku në 1946 ishin regjistruar nëntë veprime provokative. Kur Nënkomisioni ndodhej në Korçë për të mbledhur prova e dëshmi për provokimet, në qytet sapo kishte filluar gjykimi për disa shqiptarë që akuzoheshin se ishin në shërbim të organizatës terroristo-fashiste greke EAVI (komiteti i Çlirimit të Vorio-Epirit). Grupi akuzohej se synonte që me ndihmën e Greqisë të përmbyste qeverinë dhe të aneksonte Korçën e Gjirokastrën. box Profili/ Nesti Kerenxhi, diplomati i lartë që e shkoi jetën në internim Kolonel Nesti Kerenxhi mbrojti fort interesat e shtetit shqiptar karshi Greqisë në Këshillin e Sigurimit të OKB-së, por fati i tij i mëvoshëm ishte i trishtë, edhe pse jo tragjik sikurse ka pasur të tjerë para tij. I lindur në Korçë në 1920, Nesti Kerenxhi vdiq në Tiranë në vitin 2002. Por që nga viti 1961 deri në ardhjen e demokracisë në 1990, të gjitha vitet, ai dhe bashkëshortja, i kaluan në internim. U lidh me lëvizjen komuniste në kohën e Luftës së Spanjës në vitet 1936-1937. Në 1939 u bashkua me komunistët e Korçës. Ishte anëar i PKSH që në themelimin e saj. Në vitin 1942 u zgjodh sekretar politik i Komitetit Qarkor të Rinisë. Në kongresin e parë të partisë është një ndër 6 delegatët e Korçës. Në plenumin e 2 të KQ të PKSH rizgjidhet anëtar i KQ të PKSH. Pas çlirimit caktohet në detyrën e zëvendësdrejtorit të Mrojtjes së Popullit (Sigurimit të Shtetit), ku drejtor ishte Koçi Xoxe, me unifikimin e Ministrisë së Brendshme, ministër u emërua gjeneral-lejtnant Koçe Xoxe dhe kolonel Nesti Kerenxhi. Më vonë emërohet ministër i Brendshëm dhe anëtar i Byrose Politike. Pas Kongresit të Parë, ai dhe gruaja e tij, e cila ishte ministre e Arsimit dhe anëtare e KQ të PKSH u përjashtuan nga të gjitha funksionet qeveritare dhe partiake dhe filloi kalvari i gjatë i persekucionit enverist. Në vitin 1961, Nesti Kerenxhi caktohet nëndrejtor i minierës së selenicës në Vlorë dhe në vitin 1982 do të vendoset familjarisht në fshatin Petë të Mavrovës në rrethin e Vlorës, një fermë-fshat krijuar enkas për familjet e internuara, familje të njohura si armiq të komunizmit dhe kundërshtarë të sistemit. Bashkëshortja e tij Naxhije Dume ishte një nxënëse e institutit femëror të Tiranës. Në 1941 mbaroi shkollën dhe u emërua mësuese në Tiranë. Por u angazhua fuqishëm me lëvizjen çlirimtare. Ishte ndër të parat vajza që morën pjesë në demonstrata. Dukshmëria e saj, e bëri që të hynte në ilegalitet në vitin 1942. Mori pjesë në Kongresin e Përmetit ku u zgjodh anëtare e Këshillit Antifashist. Naxhija ishte një nga organizatoret kryesore të Bashkimit të Gruas Antifashiste Shqiptare, të kongresit të Parë të Gruas, ku dhe u zgjodh anëtare e Sekretariatit të Gruas. Ishte deputete e qarkut të Korçës pas zgjedhjeve të 2 dhjetorit 1945 dhe më vonë u zgjodh Ministre e Arsimit dhe anëtare e Komitetit Qendror, deri kur, së bashku me të shoqin, u lirua nga të gjitha funksionet dhe pjesën tjetër të jetës e kaloi në internim. box Provokimet, nga deti dhe nga toka Nuk ishin vetëm anijet greke që provokonin për cënim territorial shqiptar. Në 3 mars 1947 raportohej se në orën 14.00 persona të panjohur, tek piramida nr.56 në Konispol qëlluan disa herë ndaj një patrulle shqiptare që kryente detyrën. Patrulla shqiptare nuk iu përgjigj zjarrit. 7 ditë më vonë, në 10 mars, në orën 15.30, tek piramida nr.36-37 në sektorin e Dropullit të Sipërm, u shfaqën ushtarë grekë dhe civilë me fjalë fyese kundër patrullës shqiptare që sërish nuk ka reaguar, sipas dokumentacionit të kohës. Ndërsa në 19 mars 1947, një ushtar i Postës së Shën Marinës ka qëlluar ndaj një shtetaseje shqiptare të quajtur Eftalia Papa në fshatin Koshovicë të Dropullit të Sipërm. Kjo e fundit ishte në kopshtin e shtëpisë së saj duke punuar. Ushtari i është afruar, sipas deponimit të së resë, por gruaja është trembur dhe u largua menjëherë.

Greqia “provokuese”, si u fitua çështja shqiptare në mes të Athinës

Nga Ergys Alushi

Artikuj të ngjashëm Artikuj

Sali Bollati, 81 vjeç rrëfen krimet greke në familjen e tij Çame

“Revolucionarët” e ’67-ës

EKSKLUZIVE/ Spiunët e televizionit

Këpucët e bardha të dasmës dhe letra dashurie

“Gutenbergu i shqipes”

Kur të prish punë Ismail Qemali

Artikujt më të lexuar

Zvërneci, investimi që do ndryshojë historinë e turizmit shqiptar

Përtej Zvërnecit

Gjergj Luca, kryeoligarku i Shkrimsit, rebeli që grisi diplomën për t’u bërë biznesmen

Vajzat e humbura

Lufta me Bulevardin

JETA E NATËS NË VITET ’90, NGA DISKO ALBANIA DHE MARIKAJ TE BUZUKËT E PARTYT RAVE

Gjiri i Kakomesë, “Bukuroshja” e braktisur bëhet gati për TURIZËM

Kontaktet

Kategori

Mirëse u ktheve!

Hapni një llogari të re!

Merrni fjalëkalimin tuaj

Je i sigurt që dëshiron ta zhbllokosh këtë artikull?

Are you sure want to cancel subscription?

Greqia “provokuese”, si u fitua çështja shqiptare në mes të Athinës

Nga Ergys Alushi

Mbështetni autorët dhe abonohuni në përmbajtje

Shkarko

Zblloko Artikullin

Artikuj të ngjashëm Artikuj

Artikujt më të lexuar

Kontaktet

Kategori

Mirëse u ktheve!

Hapni një llogari të re!

Merrni fjalëkalimin tuaj

Je i sigurt që dëshiron ta zhbllokosh këtë artikull?

Are you sure want to cancel subscription?