Një Samiti pa Diasporë

“Mbahu, Nëno, mos kij frikë / se ke djemtë n’Amerikë” ishte vargu i famshëm i Fan Nolit shkruar në vitin 1917. Ishte koha kur shteti i shpallur më 1912 dhe njohur më 1913 u “mund” nga Lufta e Parë Botërore (nga jashtë) dhe haxhiqamilët (nga brenda). Ishte koha kur diaspora ishte gjithçka: ata bënë pavarësinë, ata krijuan institucionet e para, ata lobuan në Fuqitë e Mëdha dhe ata projektuan edhe shtetformimin e viteve ’20. Ishte koha kur morëm nga diaspora Delvinën dhe e bëmë kryeministër, Nolin e bëmë deputet pa zgjedhje, Peçin e bëmë kryetar real shteti, Konicën e bëmë ambasador të përhershëm në SHBA. Më pas nisën valët e reja të ikjes. Ata të Nolit, ata të Zogut, pushtimi dhe kur erdhi regjimi komunistë, u dëbuan të mirët. Vendosi ushtarë me automatikë në kufi. Jo për të mbrojtur vendin nga të huajt, por për të ndaluar arratisjen nga brenda. Mbi 50 të rinj u vranë vetëm në vitin 1990. Pastaj demokracia nisi me valë masive emigrimi, – nga deti, toka dhe ajri. Kanë ikur rreth 46% e popullsisë. Kemi gjysmën e Shqipërisë diasporë. Dhe të tjerë duan të ikin.

Midis 1991-2015 diaspora ishte banka dhe “qeveria” më e suksesshme mbështetëse financiare për familjet e biznesin. Në nëntor 2016 mori jetë “Samiti i Diasporës”. Emërtim pompoz, slogan ideal, film i bukur. Diaspora nga Shqipëria? Shqiptarët jashtë ku bëjnë pjesë edhe ata nga Kosova, Maqedonia V., Mali i Zi, etj? Nuk pati përcaktim dhe as vëmendje. Nuk u fol as për ta, as prioritetet e tyre. Rëndësi kishte imazhi. Fjalime, foto, dekorata, pritje, show dhe një rezolute me 5 angazhime: integrim institucional, kapital njerëzor, integrim ekonomik, përfaqësim politik dhe mekanizma ndërveprues. U ngrit Këshilli Koordinues i Diasporës, u bë një ministri për Diasporën. Prioritet? Hartimi i “Atlasit të Diasporës”, database me të dhëna: emrat, adresat, profesionet, fëmijët, shkollat, ekspertët, akademikët, shoqatat, etj, etj. Premtime të tjera? Rrjeti i shkollave shqip në diasporë, shërbime konsullore online, njohja e sigurimeve shoqërore, rrjetit efektiv kulturor, gjithëpërfshirje përmes meritokracisë dhe vota e diasporës.