Në pavionin e nyjeve të heshtura

Një mëngjes të zakonshëm pranvere, nga ato që të gënjejnë me dritën e diellit, por që në të vërtetë të thajnë së ftohti, u gjenda në Qendrën Spitalore Universitare Nënë Tereza. Me telefonin në duar dhe një mesazh të fundit: “Do jem në katin e tretë” , fillova të ec drejt, por, korridoret e spitalit rrallë janë të drejta dhe ngatërrohesh me këmbët e tua, pasi çdo pavion të duket njësoj e kudo kundërmon era e dezinfektuesve. Mu desh të marr kthesa të gabuara, të rikthehem e të ngjitem shkallëve, në një moment po më dukej sikur çdo korridor po më kthente në të njëjtin vend. “Mirëmëngjesi, ju lutem mund të më tregoni se ku është pavioni i Reumatologjisë ”, pyeta një infermiere e cila ndonëse ishte mëngjes, sytë e saj nxirrnin zbuluar lodhjen e një natë të gjatë. Ajo më qeshi dhe më tha: “Po kërkon doktor Ervin Rapushin? Ec drejt dhe më pas djathtas pas ashensorit” . Aty qëndronte doktor Ervini, shumë kisha dëgjuar për të. Pacientë të kënaqur, por dhe familjarë të tyre të cilët kanë mbetur miq të mirë me doktor Vinin, ashtu si dhe shumë në spital e thërrisnin. Teksa filluam të bisedojmë, ai fliste plot pasion duke treguar se reumatologjia është një fushë e heshtur, sëmundjet nuk bërtasin, por të lodhin çdo ditë. Duke u kthyer pas në kohë filloi të më tregojë se fillimet e tij ishin të mbushura me dilema rinore, ndërmjet shkencave ekzakte dhe sportit, por fati dhe një olimpiadë fizike në 1997 e sollën në rrugën që vitet treguan që ishte rruga e duhur për të. Ai kujtoi edhe histori që siç tha dhe vetë, nuk harrohen kurrë. Përmendi plot raste të cilat e kanë prekur thellë dhe kanë shënjuar në të, por janë disa që e kanë shoqëruar për vite të tëra. Njërën prej tyre e mban mend si të ishte dje. Ishte një vajzë e re, në fillim të të njëzetave të cilës, së bashku me kolegët e tij, i gjetën diagnozën dhe i rikthyen shikimin të cilin e kishte humbur për shkak të një sëmundje të quajtur Lupus. E ndoqi për disa vite me përkushtim, me kujdes të imët, duke mos e parë kurrë si një ‘rast’, por si një njeri të cilin e kishte shumë afër zemrës, ashtu si dhe gjithë pacientët e tjerë për të cilët thonë se i ka si familjarët e tij. Kur gjendja e saj u përmirësua, vendosi të largohej në Gjermani të punonte si mjeke ku dhe është bërë nënë. “Më dërgoi një foto të djalit, bashkë me një letër që e ruaj ende,” thotë Dr. Rapushi. “ E kishte quajtur Ervin.” Hesht për pak sekonda. Nuk është prej atyre që mburret, por nga mënyra si e thotë, kupton se e ndien atë emër si një mirënjohje që nuk ka nevojë për trofe. Po ashtu në një cep të kësaj interviste për Newsbomb.al doktori thotë se mjekësia në Shqipëri është krah për krah me mjekësinë nëpër botë, madje flet dhe për babain, të cilin e humbi për shkak të një kanceri! Doktor Rapushi, a mund të na ktheni pas në kohë? Cili ishte momenti kur ndjetë thirrjen për të ndjekur rrugën e mjekësisë dhe a ka qenë dikush që ju ka frymëzuar në familjen tuaj? Në familjen dhe fisin tonë unë jam i parë mjek që kam dalë. Pas meje janë frymëzuar të tjerë që janë bërë mjek dhe aktualisht në fis, një ditë që po i numëroja, jemi bërë 8 mjekë, pas meje. Ka qenë motra ime, disa nipër dhe mbesa të cilët kanë përfunduar Fakultetin e Mjekësisë. Mund të them që kam qenë unë një pikë frymëzimi për ta, që më pas vazhduan, kuptohet, duke u nisur edhe nga prirjet që ata kishin për pjesën e shkencave-mjekësore. Si për çdo person që ka atë dilemën që në momentin kur je në vitin e 4 të gjimnazit mendon se ku do të fokusohesh. Unë më tepër kam qenë i prirur ndaj shkenca kundra-ekzakte, madje në atë periudhë kohe kam qenë i angazhuar edhe me sportin, të cilin e lashë pasi nuk kishte ndonjë të ardhme në atë kohë. Ndërkohë, që kam konkurruar dhe kam fituar një olimpiadë rajonale që ka qenë për Fizikën dhe normalisht fituesit i jepej nga Ministria e Arsimit një burse për të vazhduar Shkollën e Lartë kundrejt shkencave-mjekësore. Ishte koha kur u vra Azem Hajdari dhe nuk e dinim nëse ky rregull do të vazhdonte ose jo dhe konkurrova për të gjitha degët e mundshme për shkencat mjekësore në Mjekësi, Stomatologji, Farmaci dhe në Biokimi për të qenë brenda, ku fatmirësisht rezultova fitues në Mjekësi. Ndërkohë, kur shkova për t’u regjistruar më thanë që ‘ju automatikisht jeni futur sepse keni fituar olimpiadën’. Më pas vazhdova rrugën e mjekësisë. Ka qenë një dilemë nëpërmjet familjarëve të mi të cilët dëshironin që unë të pozicionohesha kryesisht te shkencat-mekanike, pasi aso kohe kishte një lulëzim pjesa e industrisë mekanike. Duke qenë se nuk kishim asnjë ambient mjeku, unë zgjodha të vazhdoja te pjesa e mjekësisë. Si është të jesh mjek në një fushë kaq të ndërlikuar, ku shpesh dhimbja nuk shërohet plotësisht? Dhe mund të më tregoni ndonjë rast që ju ka ngelur në mendje, ndonëse vitet kanë kaluar? Zgjodha sëmundjet sistemike autoimune, sëmundje reumatizmale të cilat njihen në zhargonin e përditshëm, për arsye se janë sëmundje vërtet të gjata në kohë, por të bëjnë të mundur që kontakti që ke me pacientin është vërtet një kontakt shumë i ngushtë. Janë sëmundje që të çojnë drejt invaliditetit, por mund të bëhen shumë trajtime dhe përpjekje që kjo dhimbje të pakësohet dhe këta pacientë të kenë një jetë normale. Duke menduar që edhe për sëmundjet e tjera të cilat mund të jenë dhe sëmundje vdekjeprurëse, jo se ne nuk kemi sëmundje fatale, por janë më të buta dhe më të pakta në krahasim me specialitetet e tjera. Ka qenë një atraksion kryesisht i lidhur mbase edhe me pjesën e shkencave-biomjekësore që unë i kam pasur pasion, më bënë që të kanalizohem. Rastet kur ke kaluar mbi 10 vite punë në këtë punë janë të shumta. Në mënyrë të veçantë do të veçoja një rast, ka qenë periudha kur sapo kisha filluar punë. Ishte një vajzë 18-vjeçare dhe që vjen me një verbim të dy syve dhe dhimbje të forta koke. Ajo u diagnostikua me Lupus, me prekje të sistemit nervor qendror. Një sëmundje e cila prek të gjitha organet dhe kryesisht femrat e reja, me një aktivitet hormonal. Ajo kishte një vaskulit të cisternave të trurit me rritje të presionit në tru. Fillimishat ajo i ishte drejtuar okulistit, i cili e kishte parë që kishte këtë rritjen e presionit në tru dhe më pas e drejtoi për te ne. Ajo ka qenë e hospitalizuar dhe e kemi ndjekur së bashku me shefen e shërbimit. Fatmirësisht eci shumë mirë, gjendja e saj u normalizua dhe iu kthye shikimi. E gjitha kjo gjë duhet të ndodhte brenda 72 orëve, pasi në të kundërt do të humbiste shikimin. Një rast të cilin e kemi konsideruar si një histori suksesi, pjesën e pacientes. Mund të duken si raste që jashtë mund të kenë frekuencë më të madhe, por normalisht kur je një mjek i ri dhe eksperiencën nuk e ke aq të madhe dhe të bie një rast i tillë është një gjë që të le mbresa. Aq më tepër ajo vajzë, zgjodhi të jetë mjeke, vazhdoi mjekësinë në Gjermani dhe ka një djalë të cilit ja ka vendosur emrin Ervin, një dedikim për faktin që arriti të shpëtojë. Vlen të theksohet se ajo tani gëzon shëndet të plotë, megjithëse vijon të ndiqet për pjesën e sëmundjes. Kur nuk ka zgjidhje të plotë për një sëmundje, si i gjeni fjalët për t’ia thënë pacientit? A ka raste kur thjesht lejoni që heshtja të flasë për ju? Në sëmundjet autoimune zgjidhje vërtet mbase nuk ka, por ne arrijmë që me ato që kemi në dorë, me mjekimin, me diagnostikimin e hershëm, këta pacientë të ndihen komodë. Gjëja e parë që iu shpjegojmë është që do mjekohesh gjatë, që ne të arrijmë misionin, shërimin e sëmundjes, por përsëri do të ngelesh në kujdes. Por, që nuk do të jetë një sëmundje fatale, ose të parandalojmë që mos jetë një sëmundje validuese. Gjithmonë e kemi mundësinë t’iu japim informacion pacientëve, pastaj të gjithë pacientët janë të mençur. Momenti që ti i jep diagnozën, mund të ketë atë periudhën e depresionit, por mbi të gjitha u themi që nuk është një kancer. Mbase sëmundjet tona në një moment të caktuar mund të shoqërohen me sëmundje të tjera, diabet, me dëmtime të tjera, ose probleme artikulare, por ja u bëjmë të ditur dhe luftojmë të dy së bashku që të kemi një jetë komode dhe ta parandalojmë, ose nëse nuk i parandalojmë të gjitha këto komplikacione të jenë në një fazë të mëvonshme. Shpesh thuhet që mjekët mësohen me dhimbjen dhe madje ndonjëherë ne si qytetarë na dukeni sikur jeni të ftohë e të fortë si “guri”. Por kur përballesh çdo ditë me njerëz që vuajnë, si arrin të mos e çosh atë dhimbje në shtëpi? Pasi kalon një eksperiencë kohe, përjetimi është i dyanshëm, si për pacientin apo familjarët e tij, po ashtu dhe për mjekun. Mos kujto se ne e kemi shumë të lehtë që të vijë një vajzë apo djalë i ri, të cilëve je i detyruar që t’u thuash që do të mjekohet për një kohë të gjatë, që do të ketë efekte anësore. Ilaçet tona kanë plot efekte anësore dhe normalisht kur i shpjegon të gjitha ato nuk diskutohet që një femër mund të thotë ‘unë do përfundoj të bëhem si mashkull me të gjitha këto kortizone që do marr’ apo të tjerë që thonë ‘pse do përfundoj si gjyshja ime me diabet, me ilaçe tensioni dhe diabeti’, janë të gjitha që kanë një impakt dhe të vrasin. Me kalimin e kohës kjo zbehet, por aman kur ne shkojmë në shtëpi bashkëshortja e kupton kur je i mërzitur apo kur je i lodhur, edhe nëna që ke në shtëpi e kupton kur je i mërzitur dhe kur je i lodhur. Nuk është një gjë që e fsheh dot. Edhe mjekët janë njerëz që kanë ndjenja. Mbase për një moshë më të madhe, një pacient të moshuar, mbase nuk e ka atë impaktin që të jep në personalitetin tënd, por është e sigurt që në një moshë të re të jep. Dhe thashë do bëhesh mik me pacient. Nuk është një pacient që do e shohësh vetëm një herë, është një pacient që ti do e shoqërosh gjatë gjithë rrugëtimit të tij me sëmundjen. Nëse arrihet misioni, mund të shkëputesh, mund të shiheni shumë rrallë, por në momentin që dhe pacienti është në moshë shumë të re, rrugëtimi me të është shumë i gjatë. Prandaj thashë ne në reumatologji kemi një gjë të mirë që bëhemi familjarë me pacientët. Si ka qenë për ju momenti kur kuptuat që babai juaj është i diagnostikuar me kancer, i cili ja preku dhe kockat? Si jeni ndjerë në ato momente kur dija juaj, profesioni, ishin aq të pafuqishme përballë asaj sëmundje qe po treste çdo ditë njeriun tuaj të shtrenjtë? Babi, u diagnostikua me kancer në gjak, i cili prek dhe kockat. Nuk ka qenë një gjë e lehtë. Ka qenë e mundimtë sepse u manifestua për herë të parë me fraktura të shtyllës kurrizore, ku lufta ka qenë shumë e madhe. Fillimisht u diagnostikua si frakturë osteoporotike , nga osteoporoza. Kur diskutoja me kolegë më thoshin të gjithë që ‘ne të sjellim familjarët tanë me fraktura osteoporotike pse nuk mjekon babain tënd?!’ Është ajo ndjesia e brendshme që e ndjen që kjo nuk është një gjë e jotja. Kur arrin eksperiencën e duhur e kupton që në impaktin e parë kur sheh pacientin nëse është për ty apo jo. Është ajo ndjesia që po kemi diçka bashkë ose është diçka tjetër. Arrin ta kanalizosh pacientin. Unë nuk e kisha këtë ndjesinë që ishte thjesht një frakturë vertebrale, e thjeshtë, mu duk diçka më e komplikuar derisa me kolegët hematologë arritëm që ta zbulojmë si sëmundje. Ishte një paraqitje komplet atipike, jo me atë kuadrin normal që duhet të kishte. Ishte një deskurs komplet atipik i sëmundjes dhe unë kam fat që kam motrën mjeke pediatre, dhe ajo është më e kthjellët se unë, është mjeke shumë e suksesshme në pediatri dhe është më e kthjellët te pjesa kur e mendon nga larg. Arritëm që të bëjmë një skemë terapie të kombinuar me të cilën arritëm të fitojmë tre vite. Pavarësisht se më pas sëmundjet kanë komplikacionet e tyre dhe bëri përsëri një dekurs tjetër, i cili përsëri na çuditi, por që arritëm të fitonim një periudhë tre vjeçare. Si e vlerësoni sistemin shëndetësor shqiptar në trajtimin e sëmundjeve reumatologjike dhe autoimmune? Ku ndodhen sfidat më të mëdha? Me pak fjalë si është sistemi i shëndetësisë në vendin tonë dhe sa e lehtë është për ju si mjek. Çfarë ju ka mbajtur në Shqipëri në një kohë kur shumë mjekë e kanë braktisur? Aktualisht me reformat që janë bërë në sistemin e shëndetësisë, në të gjitha reformat, është arritur shumë. Unë mbaj mend kur kam filluar punë si mjek i Përgjithshëm, kur lista e barnave të rimbursueshme ka qenë shumë e cunguar. Aktualisht me këto preparatet e reja që kanë hyrë, të flas për pjesën e sëmundjeve reumatizmale, është bërë revolucion. Ne nuk jemi më ata mjekë që jepnim kortizon dhe antiflamatorë. Por, reumatologjia ka shkuar shumë më tej dhe mund të them që qoftë në pjesën e diagnostikimit, qoftë dhe me pjesën e mjekimit jemi njësoj me botën jashtë, nuk kemi diferencë. Reumatologjia ka një gjë pozitive, që protokollet e mjekimit janë të standartizuara. Nëse ti e diagnostikon pacientin dhe ato lloj preparate që të duhen për ta mjekuar i ke dhe këtu. Mund të themi që jemi në një hap me botën jashtë edhe në raportimet që ne bëjmë nëpër Konferenca dhe studime tona jemi një hap me pjesën e botës jashtë. Aktualisht për të punuar mjek në Shqipëri nuk është më ajo sfida e madhe që ka qenë. Mandej pjesa e sistemit shëndetësore ndryshon dhe kjo është e varur se ku ti ke zgjedhur të punosh mjek, në sistemin e privatit apo atë shtetëror, nëse ke zgjedhur të jesh specialist apo mjek familje, por ne në Reumatologji jemi goxha mirë në pjesën e trajtimeve dhe diagnostikimit. Si ia keni dalë të ruani balancën mes profesionit dhe familjes, apo keni “dështuar” te kjo pjesë? Në fakt nuk është një balancë që është shumë e ruajtur. Unë kam pasur mirëkuptimin e bashkëshortes, e nënës, e djalit për pjesën që të vazhdoj karrierën. Edhe bashkëshortja është mjeke, mjeke e përgjithshme. Por, që pjesën e ngarkesës të pjesës për të bërë një karrierë më të madhe dhe për të vazhduar punën e kam unë. Kam miratimin e tyre, mbështetjen e tyre, por mundohem të ruaj balancë. Por, kur punon në një qendër dhe mendon se ke tre roje në javë, kupton që angazhimi është më i madh kundrejt punës sesa ndaj familjes. Por gjej kohë edhe për familjen. Nëse një i ri do ju kërkonte një këshillë për të ndjekur mjekësinë, çfarë do t’i thoshit, të guxojë apo të mendohet mirë? Për mua mjekësia është të guxosh. Nuk diskutohet që duhet të kesh prirje dhe duhet të guxosh. Duhet të guxosh të paktën për dy arsye kryesore, e para është profesion i bukur, i vështirë por shumë i bukur. Dhe e dyta në Shqipëri ty të jepen të gjitha mundësitë për të qenë një mjek i mirë, pavarësisht ku zgjedh më vonë që të punosh si mjek. Në Fakultetin e Mjekësisë shqiptare të ofrohen të gjitha mundësitë që të jesh një mjek i mirë dhe këtë e kanë treguar që kudo ku kanë shkuar kanë qenë mjekë të suksesshëm. Çfarë do të donit që pacientët të kuptonin më shumë për ju, për doktorin dhe njeriun që fshihet pas bluzës së bardhë? Pacientët ne na njohin, ose për shkak familjarizimit sepse vazhdojmë gjatë në kohë që ndiqemi, ose për shkak të faktit që vijnë të referuar kundrejt nesh. Më pas rrjetet sociale na kanë bërë të njohur, qoftë për jetën profesionale, qoftë dhe për atë personale. Pacientët na njohin se kush jemi, na respektojnë dhe na duan. Është një familjarizim i cili është rritur në vite.

Në pavionin e nyjeve të heshtura

Nga Françeska Kordalli

Artikuj të ngjashëm Artikuj

Mariglen Disha, njeriu pas vizionit të ri për Librazhdin!

I pari i Sarandës, Olti Çaçi: Ju mirëpresim, peshkun në tavolinë e bukuritë në rrugët e qytetit

FILMI, përpjekjet për t’u shkëputur nga Lëmosha

Ilir Meta: Burgu, testi që më bëri të fitoj shprehi atomike!

Aktori Igli Zarka: Suksesi nuk buron nga makinat e shtrenjta apo rrobat e Luksit!

Artikujt më të lexuar

Zvërneci, investimi që do ndryshojë historinë e turizmit shqiptar

Përtej Zvërnecit

Vajzat e humbura

Lufta me Bulevardin

Gjergj Luca, kryeoligarku i Shkrimsit, rebeli që grisi diplomën për t’u bërë biznesmen

JETA E NATËS NË VITET ’90, NGA DISKO ALBANIA DHE MARIKAJ TE BUZUKËT E PARTYT RAVE

Sabri Godo, veç “SKËNDERBEU”-t ju rrëfej betejat e mia me kalë

Kontaktet

Kategori

Mirëse u ktheve!

Hapni një llogari të re!

Merrni fjalëkalimin tuaj

Je i sigurt që dëshiron ta zhbllokosh këtë artikull?

Are you sure want to cancel subscription?

Në pavionin e nyjeve të heshtura

Nga Françeska Kordalli

Mbështetni autorët dhe abonohuni në përmbajtje

Shkarko

Zblloko Artikullin

Artikuj të ngjashëm Artikuj

Artikujt më të lexuar

Kontaktet

Kategori

Mirëse u ktheve!

Hapni një llogari të re!

Merrni fjalëkalimin tuaj

Je i sigurt që dëshiron ta zhbllokosh këtë artikull?

Are you sure want to cancel subscription?