Kosovë-Shqipëri, tregti e penguar, investime të bllokuara

Në prag të 15 viteve të ekzistencës së shtetit më të ri evropian, atij të Kosovës, që nga themelimi i tij më 17 shkurt 2007, janë realizuar 90 marrëveshje bashkëpunimi të qeverisë sonë me atë kosovare (në nivel të kryeministrive, ministrive, doganave, drejtorive të tjera qendrore, bashkive, etj.). Bashkëpunimi ekonomik mes Kosovës dhe Shqipërisë ende vuan nga shumë moskuptime, mungesë informacioni dhe vullneti real mes të dyja palëve, përtej deklaratave butaforike patriotike. Nga të 90 marrëveshjet e deritanishme, të nënshkruara me qeverinë e Kosovës, një pjesë e mirë janë dakordësime në fushën e shkëmbimeve ekonomike mes të dyja vendeve. Mirëpo, me gjithë deklaratat zemërdhënëse, historia e procedurave dhe pengesave burokratike dhe doganore me Kosovën është e trishtë dhe ende qëndron kokëfortë mbi traun mes të dyja vendeve. Tregtia Shqipëri-Kosovë Kosto një kamion 10 ton për në Kosovë Kosto tregtare (karburant, shofer, amortizim) 220 euro (61%) Kosto domumentash (Çert Vet Kos; Çert Vet Shqip; Agjenc Dog Kos Agjenc Dog Shqip; Autostrada, Skaner) 140 euro (39%)TOTALI: 360 EURO Problemet tregtare me Kosovën Kërkesat për noterizim të analizës fitosanitare Kosto për skanerin në doganë Çmimet referencë Kosto për tarifë rrugore Korrupsioni nga oficerët doganorë Mungesa e besimit te partnerët në biznes Akciza diskriminuese në sasi të alkoolit Tregtia e lirë Shqipëri-Kosovë eviton: Biznesi nga të dyja anët e kufirit nuk do të detyrohet më të paguajë 35 euro për deklaratën doganore 10 euro për parking doganor në Shqipëri, 40 euro për parkim doganor në Kosovë Shumë taksa e kosto të tjera. Mbi të gjitha, nuk humbet kohë, orë të tëra pritjeje sa të marrë dokumentet. Edhe për një kamionçinë të ngarkuar me fruta e perime në vlerën 1 mijë euro, tregtari apo sipërmarrësi i Shqipërisë apo Kosovës duhet të paguajë 250 euro taksa e pagesa të tjera të detyrueshme. Vetë praktika e derisotme e regjimeve doganore të të dyja vendeve tona, i detyron pronarët e kamionçinave të bëhen kontrabandistë me zor, nëse duan të bëjnë tregti! “ Ne eksportojmë në shumë vende të Bashkimit Evropian, por më shumë ka pengesa kur eksportojmë në Shqipëri sesa në BE ”, deklaron Bedri Kosumi, një sipërmarrës eksportues nga Kosova. Sipas një studimi të ndërmarrë nga Qendra e Eksporteve e Shqipërisë, tarifat doganore dhe pengesat burokratike në pikat e kalimit kufitar janë arsyet e mosrritjes në nivelin e pritshëm të tregtisë mes dy vendeve. Qendra gjeti se për të eksportuar mallra nga Shqipëria në Kosovë dhe anasjelltas, praktika kushton minimalisht 250 euro. Këtu përfshihen deklaratat doganore, çertifikatat e produktit, analizat e mallit, kosto e skanerit për Shqipërinë, kosto e parkingut doganor në Kosovë, por edhe në Shqipëri, si dhe taksa e Rrugës së Kombit . Zgjidhja për pengesat tregtare Qendra e Eksporteve e Shqipërisë propozon edhe zgjidhjen e këtij ngërçi, një program kompjuterik që duhet të zbatohet nga të dyja administratat doganore, i cili kushton vetëm 50 mijë euro. Ai regjistron momentin kur biznesi në Shqipëri, për shembull biznesi i vogël i fruta-perimeve, ngarkon kamionin ose kamionçinën e vet për të eksportuar drejt Kosovës. Ai automatikisht pret faturën ku shënon NIPT-in e sipërmarrjes Kosovë që do të marrë mallin. Programi realizon transmetimin online të faturës së regjistruar në Kosovë. Dhe kësisoj e dërgon informacionin drejtpërsëdrejti në Drejtorinë e Tatimeve të Kosovës. Dogana ka nevojë për një lexues vetëm për bizneset, që të lexojë bar-kodin e faturës për llogari të sipërmarrjes pritëse të mallit në Kosovë, si dhe anasjelltas në Shqipëri. Kështu biznesi nga të dyja anët e kufirit nuk detyrohet më të paguajë 35 euro për deklaratën doganore, 10 euro për parking doganor në Shqipëri, 40 euro për parkim doganor në Kosovë, si dhe shumë taksa e kosto të tjera! Dhe mbi të gjitha, nuk humbet kohë, orë të tëra pritjeje sa të marrë dokumentet e kërkuara. Kjo është mirëfilli qasja “bashkë pa kufi”. Kaq e thjeshtë është. Dhe ka 14 vite që nuk zbatohet! Këto pengesa burokratike dhe pagesa të kripura doganore e kanë lënë potencialin e rritjes me herë të marrëdhënieve ekonomike mes të dyja vendeve tona thjesht potencial. Pavarësisht nismave nga të dy qeveritë tona në vitet e fundit, si sporteli i përbashkët në doganën e Morinës, apo zyra doganore e Kosovës në Portin e Durrësit, etj., si dhe marrëveshjeve të shumta të nënshkruara, kostot dhe burokracitë doganore qëndrojnë si Shpata e Damokleut mbi të ardhmen e marrëdhënieve tona tregtare dhe ekonomike, duke zbehur çdo nismë e lëvizje në nivel politik e qeveritar. 90 marrëveshje, por investime të bllokuara! Përfaqësues të prodhuesve në Kosovë kanë pohuar se autoritetet e Shqipërisë po i pengojnë bizneset nga Kosova që të jenë më të pranishme në tregun e Shqipërisë. Sipas tyre, prodhuesve nga Kosova ju paraqiten barriera tarifore dhe jotarifore, si rasti i akcizës së birrës, pastaj procedurat e zhdoganimit në Shqipëri, pagesa e skanerit, noterizimi i analizave, mosmarrja për bazë e çmimit të faturës nga Dogana Shqiptare e shumë pengesa tjera, që sipas prodhuesve, po dëmtojnë konkurrueshmërinë e produkteve të Kosovës në Shqipëri. Në tetor 2021, Fondacioni Shoqëria e Hapur për Shqipërinë (OSFA) dhe Fondacioni Kosovar për Shoqëri të Hapur (KFOS) matën në një pyetësor qëndrimet e qytetarëve të Kosovës dhe Shqipërisë, përsa u përket marrëdhënieve mes dy qeverive. Më shumë se 60 për qind e të anketuarve deklaruan se marrëveshjet e nënshkruara ndërmjet dy qeverive nuk kanë pasur ndonjë ndikim në jetën e përditshme. Edhe nga ana e investuesve të Shqipërisë në Kosovë, megjithë fluksin e rritur në vitet e fundit, përpjekjet e tyre po përballen me probleme të mprehta. Kaluan tre vjet dhe në pikën turistike të Brezovicës në Kosovë, qëndron i bllokuar një investim i rëndësishëm nga Shqipëria, me vlerë 22 milionë euro. Kompania “Stella Consulting”, ndër investuesit kryesorë në resortet turistike në Shqipëri, me një kapacitet 1 mijë e 350 shtretër të nivelit 4 dhe 5 yje, ju përgjigj thirrjes së qeverisë kosovare për investime të huaja në Kosovë dhe interesit të saj për të plotësuar gamën e projekteve në turizëm, me një projekt në resort malor. Pas kryerjes së investimit fillestar prej 4.5 milionë euro dhe realizimit të 150 shtretërve të parë, kompanisë i bllokohet investimi për 350 shtretërit e tjerë dhe vihet përpara sulmeve të një segmenti të administratës politike në Kosovë, saktësisht Ministrisë së Mjedisit. Në fund të vitit 2018, n jë inspektim i përgjithshëm i Ministrisë së Mjedisit të Kosovës i bllokoi punimet që po realizonin pjesën tjetër të investimit në resortin “Mështenka”. Inspektimi i përgjithshëm, pasi verifikoi gjendjen e të gjitha ndërtimeve në Brezovicë, në një mënyrë shumë selektive dhe politike dhe pa asnjë argument ligjor, veçoi investimin e kompanisë nga Shqipëria, duke e bllokuar atë, pavarësisht paraqitjes së të gjitha lejeve ndërtimore nga kjo e fundit. Këtu fillon kalvari i abuzimit politik me investitorin e huaj “Stella Consulting”. Prej datës së pengimit politik (quhet i tillë, pasi nuk u paraqit asnjë dokument juridik, administrativ, apo ligjor që të justifikonte veprimin e ndërmarrë, pavarësisht se kompania investuese i kërkoi me insistim arsyet ligjore të tij), investimi i kompanisë, i bllokuar prej më shumë se tre vjetësh, tashmë po shkatërrohet çdo ditë në kuptimin teknik, financiar dhe moral. Strukturat e lëna pa mbaruar po dëmtohen në mënyrë të parikuperueshme. Dëmi teknik dhe financiar i shkaktuar nga bllokimi politik i investimit është i jashtëzakonshëm, pasi bankat, të kërcënuara nga shantazhi politik, kanë kërkuar kthimin e kredive. Arsyeja politike e persekutimit dhe bllokimit të investimit nga Shqipëria qëndron në faktin se partner në kompaninë “Stella Consulting” është personaliteti i Kosovës, Veton Surroi, i cili ka qenë opozitë serioze e disa partive politike në pushtet në Kosovë dhe ka denoncuar sistematikisht korrupsionin dhe mungesën e ligjshmërisë në sjelljen e qeverisë kosovare nën mazhorancën e PDK. Pretendimet për shkeljen e lejes së marrë nga komuna e Shterpcës (që në fakt e mori një nënkontraktor lokal, kompani kosovare) dhe ndërtimin në një zonë të ndaluar janë absurde. Realisht investimi nuk ndodhet në zonat e ndaluara për ndërtim, por brenda zonës së poshtme nën 1000 m lartësi mbi nivelin e detit, ku janë zhvilluar vila që në formimin historik të zonës turistike residenciale në Brezovicë, në kohën e Jugosllavisë së Josif Broz Titos, në vitet 80-të të shekullit të kaluar. Bllokimi i punëve të kompanisë i kushton ekonomisë së Kosovës mbi 800 mijë euro taksa të munguara në vit dhe qindra vende pune. Nga ana tjetër dhe dëmi më i madh, bllokimi i investuesit nga Shqipëria është kundër interesave të Kosovës, sepse dëmton rëndë imazhin e Kosovës, si një ekonomi ku mund të investohet dhe ku mbrohen investimet e huaja. Sulmet dhe bllokimi i investimit prodhojnë demotivim të investuesve të huaj për të rrezikuar kapitalet e tyre në Kosovë, dhe për më tepër, në një fushë me rëndësi strategjike, siç është turizmi i Kosovës. Nëse investitorët pengohen, bllokohen dhe paragjykohen, duke u dhunuar edhe verbalisht, atëherë edhe interesat ekonomike të qytetarëve të Kosovës linçohen, paragjykohen dhe dhunohen. Kosova nuk mund të jetë një kurth për investitorët e huaj dhe sidomos ata shqiptar. Kriminalizimi i investitorëve të huaj për arsyen se ata gjenden me investimet e tyre në një kurth të tillë korruptiv të administratës lokale dhe kombëtare nuk është sulm ndaj korrupsionit por ndihma më e madhe që mund t’i bëhet atij. Ky është limiti i cili nuk duhet shkelur. Qeveria e Kosovës e ka të gjithë kohën dhe mundësitë të riparojë imazhin e dëmtuar dhe të vendosë drejtësi, duke zhbllokuar investimin dhe lejuar investuesin nga Shqipëria të plotësojë 500 shtretër të nivelit 4 dhe 5 yje në Brezovicë. Investuesi shqiptar, edhe pse i sulmuar me pa të drejtë dhe në dëmtim të rëndë financiar nga bllokimi, është i vendosur ta përfundojë investimin si nje investim që e çon përpara ekonominë e Kosovës dhe raportin ekonomik midis Shqipërisë dhe Kosovës.

Kosovë-Shqipëri, tregti e penguar, investime të bllokuara

Fatos Çoçoli

Artikuj të ngjashëm Artikuj

Gazi që nuk e morëm kurrë!

Mirë nafta, por pse u “cmend” domatja?!

Rivlerësimi i pasurive të patundshme:

Fermeri nga Divjaka, kryeministri dhe importi

7 arsyet ku çalon “Paqja Fiskale”

Investitorët strategjikë, përfitues të Paqes Fiskale

Artikujt më të lexuar

Një vit pa Tanin, por me veprën që la pas

Tre pengjet, tre amanete, tre mesazhe politike

DASHURITË E MIMOZËS APO MOZË DASHURIA?

Tirana, Besnikëri, apo Rebelim?

JETA E NATËS NË VITET ’90, NGA DISKO ALBANIA DHE MARIKAJ TE BUZUKËT E PARTYT RAVE

Gjergj Luca, kryeoligarku i Shkrimsit, rebeli që grisi diplomën për t’u bërë biznesmen

MOZA ËSHTË TUTORI I VETËM I VETES

Kontaktet

Kategori

Mirëse u ktheve!

Hapni një llogari të re!

Merrni fjalëkalimin tuaj

Je i sigurt që dëshiron ta zhbllokosh këtë artikull?

Are you sure want to cancel subscription?

Kosovë-Shqipëri, tregti e penguar, investime të bllokuara

Fatos Çoçoli

Mbështetni autorët dhe abonohuni në përmbajtje

Shkarko

Zblloko Artikullin

Artikuj të ngjashëm Artikuj

Artikujt më të lexuar

Kontaktet

Kategori

Mirëse u ktheve!

Hapni një llogari të re!

Merrni fjalëkalimin tuaj

Je i sigurt që dëshiron ta zhbllokosh këtë artikull?

Are you sure want to cancel subscription?