Drejtoresha Valbona Zhupa: ATSH, institucion i memories

Valbona Zhupa drejton prej pesë vjetësh Agjencinë Telegrafike Shqiptare dhe si gazetare në profesion i sjell natyrshëm historitë e shkuara me prioritetet e punës së ATSH-së sot, duke theksuar rëndësinë e padiskutueshme të zërit zyrtar informativ shqiptar. Në këtë intervistë për revistën “NewsBomb” ajo na merr në rrugëtimin 114 vjeçar të institucionit të ajo drejton. Agjencia Telegrafike Shqiptare është e para dhe e vetmja agjenci zyrtare e lajmeve në vendin tonë. Si kanë qenë fillesat e saj? ATSH-ja është institucioni më i vjetër mediatik në Shqipëri dhe historia e saj ecën paralelisht me historinë e vetë shtetit shqiptar. Gjurmët e para të funksionimit të saj datojnë që në vitin 1912, menjëherë pas shpalljes së Pavarësisë. Në atë kohë, pranë Ministrisë së Postë-Telegraf-Telefonave funksiononte një seksion i posaçëm që kryente rolin e një agjencie informative, duke shpërndarë lajme dhe komunikime zyrtare brenda dhe jashtë vendit. Pikërisht nëpërmjet këtij seksioni u transmetuan njoftimet e para lidhur me vendimet e Konferencës së Londrës për kufijtë e Shqipërisë, një çështje jetike për fatin e shtetit shqiptar. Në të njëjtën kohë, në Shqipëri mbërrinin edhe informacionet e para nga agjenci të huaja telegrafike, të cilat pasqyronin zhvillimet politike, përpjekjet për konsolidimin e pavarësisë dhe qëndrimet ndërkombëtare ndaj çështjes shqiptare. Ky ishte hapi i parë drejt krijimit të një institucioni kombëtar të informacionit. Më vonë, mbi këtë bazë u ngrit Agjencia Telegrafike Shqiptare, e cila do të bëhej zëri zyrtar informativ i shtetit shqiptar. Çfarë përmban arkiva e ATSH-së? Mund të them që arkiva e ATSH-së është një nga pasuritë më të rralla dokumentare dhe fotografike të Shqipërisë. Ky fond përfshin mbi 300 mijë fotografi dhe negativë filmikë, mes tyre dhe materiale të hershme në xham, që sot po digjitalizohen për t’u ruajtur dhe bërë më të aksesueshme për publikun dhe brezat që vijnë. Në të gjenden fotografi të papublikuara, që nga vitet e para të shtetit shqiptar, ndërtimi i qyteteve, hekurudhat, jeta e përditshme, fshati e qyteti, portrete njerëzish të zakonshëm, ngjarje historike, vizita zyrtare, arti, kultura, sporti dhe transformimet e Shqipërisë ndër dekada. Shumë prej këtyre materialeve nuk janë ekspozuar apo publikuar më parë. Gjithashtu, ATSH disponon mijëra buletine të shtypura që pasqyrojnë ngjarje të përditshme dhe zhvillime në Shqipëri dhe rajon. Në të gjenden momente që nga Pavarësia, periudha e Mbretërisë, Lufta e Dytë Botërore, komunizmi, tranzicioni demokratik dhe Shqipëria moderne. I gjithë arkivi i ATSH-së është në një farë mënyre memoria vizuale dhe informative e shtetit shqiptar. Cilat janë disa nga ngjarjet më të rëndësishme të raportuara para viteve ’40? Në arkivë gjenden materiale shumë të rëndësishme mbi periudha të ndryshme të vendit tonë. Lajmi i parë i ATSH-së konsiderohet dokumenti që mban datën 21 Nëntor 1912 me titull “ Autonomia e Shqipërisë është një çështje që s’mund të lehet në dëshirë të Karagjergjoviçëve”, nga Londra. Daily Telegraph shkruan që “çështja shqiptare është një çështje europiane.....” dhe është dokumenti i parë autentik që dëshmon interesin e shtypit europian për çështjen shqiptare pak ditë para shpalljes së Pavarësisë. Po ashtu në vitin 1914 dëshmohet shkëmbimi i njoftimit të Agjencisë Telegrafike Italiane nga Parisi drejtuar Vlorës mbi situatën politike dhe ngjarjet në frontin gjermano-franko -rus, tregtinë bullgaro-rumune; njoftime të ndryshme mbi luftimet gjatë vitit 1916 në Evropë; vendimet e marra në Konferencën e Paqes në Paris lidhur me problemin shqiptar; formimi i Qeverisë së Nolit dhe përgënjeshtrim i lajmit të gazetës serbe "Urime" se Fan Noli e ka marrë fuqinë në dorë me anë të artit bolshevik; njoftimi vitit 1925 mbi dorëheqjen e qeverisë dhe krijimin e kabinetit të ri si dhe njoftimi mbi zbulimin e një organizate komuniste. Në faqet e zverdhura të buletineve të viteve ’40, të ruajtura sot në arkivën e ATSH-së, pasqyrohet jo vetëm kronika e një epoke të trazuar, por edhe gjuha zyrtare e propagandës së kohës. Në një prej botimeve të janarit 1940, administrata fashiste italiane përshkruan Shqipërinë përmes raporteve të mëkëmbësit Francesco Jacomoni drejtuar Musolinit, duke e paraqitur pushtimin si “rilindje ekonomike e shoqërore”. Gjithashtu, raportohen vizitat shtetërore të Mbretit Zog, zhvillimet diplomatike të Shqipërisë në Europë si dhe jeta institucionale e kohës. Po periudhat e mëvonshme? Agjencia Telegrafike Shqiptare do vijonte të informonte mbi aktivitetin politik, ekonomik, kulturore dhe shoqërore që zhvillohej në të gjithë territorin e Shqipërisë, të propagandojë në botën e jashtme politikën të qeverisë dhe “sukseset” që arrinte populli shqiptar në të gjitha fushat e veprimtarisë së tij. ATSH dokumenton pothuajse çdo etapë të historisë shqiptare: periudhën e Luftës së Dytë Botërore, përhapjen e ideve komuniste, vendosjen e pushtetit komunist deri në izolimin e vendit ndaj botës. Si funksionon ATSH sot? ATSH sot funksionon 24 orë në 24, sepse lajmi nuk ndalet kurrë. Është një strukturë që jeton me ritmin e zhvillimeve të vendit dhe të botës. Gazetarët, redaktorët, fotografët dhe përkthyesit tanë janë vazhdimisht në terren apo në redaksi për të ndjekur çdo zhvillim të rëndësishëm në politikë, ekonomi, kulturë, turizëm, sport, diplomaci apo jetën sociale të vendit. Por sot ATSH nuk është më vetëm një agjenci që informon median shqiptare. Ajo është kthyer edhe në një dritare të Shqipërisë për botën. Përmes lajmeve, fotografive dhe materialeve multimediale, ne tregojmë çdo ditë një Shqipëri moderne, dinamike, turistike dhe europiane. Për këtë arsye kemi investuar shumë edhe në përmbajtjen në gjuhë të huaj. Lajmet publikohen kryesisht në anglisht dhe frëngjisht, në mënyrë që informacioni për Shqipërinë të arrijë te mediat ndërkombëtare, partnerët tanë, diplomatët, turistët dhe publiku jashtë vendit. Është shumë e rëndësishme që Shqipëria të mos tregohet nga të tjerët, por të tregojë vetveten me zërin e saj. Ekspozita e hapur, si u përzgjodhën dokumentet dhe fotografitë? Përzgjedhja ishte një proces shumë i kujdesshëm. Ne donim që ekspozita të mos ishte thjesht nostalgjike, por të tregonte evolucionin e Shqipërisë përmes syrit të ATSH-së, por edhe mënyra se si është raportuar Shqipëria në kohë të ndryshme: nga buletinet e para telegrafike, te fotografia dokumentare dhe transmetimi modern i lajmit. U përzgjodhën fotografi dhe dokumente që kanë vlerë historike, artistike dhe emocionale, duke krijuar një rrëfim kronologjik të rrugëtimit të ATSH-së. Ekspozita është gjithashtu një homazh për njerëzit që e kanë ndërtuar ATSH-në ndër dekada. Nga Mihal Sherko dhe drejtuesit e parë të agjencisë, te gazetarët, fotoreporterët, redaktorët, përkthyesit, teknikët dhe arkivistët, secili prej tyre ka lënë një gjurmë në historinë e informacionit shqiptar. Në ekspozitë u vu re një prani e fortë e figurës së gruas në ATSH. Çfarë mund të na thoni për këtë? Gruaja ka pasur një rol shumë të rëndësishëm në historinë e ATSH-së dhe kjo ishte diçka që ne donim ta nxirrnim në pah edhe përmes ekspozitës. Shpesh, kur flitet për historinë e medias shqiptare, përmenden më shumë figurat mashkullore, por në fakt në ATSH kanë kontribuar ndër vite shumë gra gazetare, redaktore, përkthyese, e arkiviste të cilat kanë mbajtur gjallë ritmin e informacionit në periudha jo gjithmonë të lehta. Ja pse në ekspozitë kemi përfshirë edhe figura si Ollga Plumbi, një nga gazetaret e para shqiptare, Ikbal Çika, e cila la gjurmë në shtypin e kohës, si dhe Urani Rumbo. Prania e tyre në ekspozitë nuk ishte rastësore. Ato përfaqësojnë një brez grash që sfiduan kohën në të cilën jetuan dhe hapën rrugë për pjesëmarrjen e grave në gazetari, kulturë dhe jetën publike shqiptare. Edhe sot, një pjesë shumë e rëndësishme e stafit dhe drejtimit të ATSH-së përbëhet nga gra profesioniste. Cilat janë prioritetet tuaja si drejtoreshë dhe ku synoni ta çoni ATSH-në? Prioriteti im kryesor është që ATSH të hyjë plotësisht në një fazë të re modernizimi, pa humbur identitetin dhe peshën historike që ka si institucioni më i vjetër i informacionit në Shqipëri. Për mua është shumë e rëndësishme që ATSH të mos shihet vetëm si një agjenci lajmesh, por si një institucion kombëtar i memories dhe dokumentimit të historisë shqiptare. Një nga objektivat është ruajtja, digjitalizimi dhe promovimi i arkivës. Paralel ne ecim me forcimin e besueshmërisë dhe rolin ATSH-së në një kohë ku informacioni qarkullon me shpejtësi të madhe dhe ku shpesh publiku përballet me dezinformim. Gjithashtu, synoj që ATSH të ketë një prezencë më të fortë ndërkombëtare. Shqipëria sot ka një vëmendje shumë më të madhe në botë, sidomos në turizëm, kulturë dhe diplomaci, dhe ne kemi detyrimin ta prezantojmë vendin me dinjitet dhe profesionalizëm. Ambicia ime është që ATSH të mbetet memoria historike e lajmit në Shqipëri por njëkohësisht të flasë me gjuhën moderne të Evropës dhe të kohës që jetojmë. Gjenevë, më 16 Shtator 1934 Ekselencë edhe i dashur Musa Efendi, Si mbas porosisë, që më dhatë, po u shkruaj sot këtë letër. Do të jetë vetëm mbi përshtypjet e mija përgjithësisht edhe mbi do biseda, në të cilat kam rënë me njerëz të ndryshëm. Po u bëj më shumë një krye gazetari, se nuk duha edhe nuk mund të hyj në punët e Delegasjonit t’onë. Më përket pikë-së-pari të nënvijoj rëndësinë, që ka Gjeneva edhe Lidhja e Kombevet në çështjen e propagandës. Gjinden gati 330 a më shumë gazetarë edhe korrespondentë agjencish telegrafike. Njohjet personale me ta, bisedimet, pjekjet, miqësija etj. janë veglat më të mira të punës. Fletoret më të mëdha të Botës i kanë këtu njerëzit e vet, të vendosur sa më afër delegasjonevet më me rëndësi. Nuk ka çështje, të cilën të mos mundë njeriu t’a nxjerrë në bisedim, po t’a dojë. Na duhet këtu një shërbim shtypi i përhershëm, si ay, që kemi në Vjonë. E di ç’ka do të thoni: “Mirë, po s’kemi pare!” – Po, pa pare nuk bëhet as puna! Së-paku le t’a dijë këtë të vërtetë Komisjon’i parlmendar i byxhetit, por në dashtë, le të mos e marrë para sysh. Jam njohur me mjaft gazetarë, kohën kur jemi të lirë nga mbledhjet. Kam rënë në bisedë me përfaqësuesin e Agjencisë Telegrafike t’Anadollit. Mik i madh i Shqipërisë. Besheronja, thotë, që Shqipëria do e mos të hyjë në Paktin Ballkanik. Jini ballkanës! vetëm, qysh do t’a bëni me Italinë, e cila nuk mund t’a pëlqejë këtë punë. I thashë që, po t’i mbushet mëndja Mbretit edhe Qeverisë, sakt se do t’a gjejnë mënyrën, aqë më shumë, kur edhe Italija nuk na ka pyetur me rastin e paktovet, që ka lidhur. Një gazetar tjetër, i cili shkruan disa fletore të Parisit, interesohej për marrëdhëniet e sotme t’onat me Italinë. Është i mendimit se po t’a vazhdojë Shqipërija këmbënguljen e vet për të qëndruar në pikpamjen, që mbron, nuk ka as një farë dyshimi se do t’a shtrëngojë Italinë të heqë dorë nga kërkimet e saj, mbasi Italija ka në Shqipëri interesa më të mëdha se sa Shqipëria ndaj Italisë. Sot folmë gjatë e gjatë mi qëndrimin t’onë, plot nder e ruajtje prestigji, karshi Italisë, me njërin nga Drektorët e fletoreve më me rëndësi të Lidhjes së Kombevet, gati organi zyrtar i saj, q’është “Le Journal des Nations”. Ka një simpathi të madhe mi Shqipërinë. DREJTUESIT E ATSH NDER VITE Mihal Sherko Thanas Nano Ajet Simixhiu Arqile Aleksi Taqo Zoto Ilir Zhilla Frrok Çupi Edi Paloka Artur Kopani Antoneta Malja Artur Zheji Basir Çollaku Gëzim Podgorica Armela Krasniqi Valbona Zhupa

Drejtoresha Valbona Zhupa: ATSH, institucion i memories

Rezarta Delisula

Artikuj të ngjashëm Artikuj

Gëzim Myshketa: “Sempre Avanti”! Çdo mbrëmje fillon nga zero!

Dhe i vetëm, Trim në luftë!

Toka Jonë, në vizionin e Altin Prengës

Ethem Ruka: Koha, gjyqtari më i mirë për Fatos Nanon

Joana Qeleshi, fytyra njerëzore e ligjit

Zëri që s’plaket, Irma Libohova rrëfen jetën si një këngë

Artikujt më të lexuar

Zvërneci, investimi që do ndryshojë historinë e turizmit shqiptar

Përtej Zvërnecit

Gjergj Luca, kryeoligarku i Shkrimsit, rebeli që grisi diplomën për t’u bërë biznesmen

Gjiri i Kakomesë, “Bukuroshja” e braktisur bëhet gati për TURIZËM

PROTESTA E MEMEVE TË TALLESH NË ZGRIPIN E PAMUNDËSISË

JETA E NATËS NË VITET ’90, NGA DISKO ALBANIA DHE MARIKAJ TE BUZUKËT E PARTYT RAVE

Sabri Godo, veç “SKËNDERBEU”-t ju rrëfej betejat e mia me kalë

Kontaktet

Kategori

Mirëse u ktheve!

Hapni një llogari të re!

Merrni fjalëkalimin tuaj

Je i sigurt që dëshiron ta zhbllokosh këtë artikull?

Are you sure want to cancel subscription?

Drejtoresha Valbona Zhupa: ATSH, institucion i memories

Rezarta Delisula

Mbështetni autorët dhe abonohuni në përmbajtje

Shkarko

Zblloko Artikullin

Artikuj të ngjashëm Artikuj

Artikujt më të lexuar

Kontaktet

Kategori

Mirëse u ktheve!

Hapni një llogari të re!

Merrni fjalëkalimin tuaj

Je i sigurt që dëshiron ta zhbllokosh këtë artikull?

Are you sure want to cancel subscription?