Përtej Zvërnecit

Në heshtjen e lagunës së Nartës, atje ku era lëkund qiparisat e vjetër të Zvërnecit dhe uji pasqyron qiellin, prehet një grua që la gjurmë në historinë e një kombi. Marigo Posio, emri i së cilës lidhet me flamurin e ngritur në ditën e Pavarësisë, gjeti prehjen e fundit pranë manastirit të Zvërnecit. Larg zhurmës së qyteteve, në një cep të qetë të Vlorës, pushon ajo që me gjilpërën dhe duart e saj u bë pjesë e një prej momenteve më të rëndësishme të historisë shqiptare. Ka njerëz që ndërtojnë monumente dhe njerëz që bëhen vetë monument. Marigo Posio nuk la pas pallate e as pasuri, por la një simbol që vazhdon të valëvitet mbi Shqipërinë. Sot, varri i saj ndodhet pranë manastirit të Zvërnecit, mes qetësisë së lagunës dhe gjelbërimit të qiparisave, sikur historia të kishte zgjedhur për të një vend ku kujtesa dhe përjetësia takohen. Në Zvërnec, aty ku heshtja e lagunës ruan prej dekadash kujtimet e historisë, një vajzë e re ka zgjedhur të ngrejë zërin. Protesta e saj kundër projektit të ndërtimit në këtë zonë nuk është thjesht një kundërshtim ndaj betonit; është një thirrje për të mbrojtur kujtesën e një vendi ku natyra, historia dhe identiteti shqiptar janë ndërthurur prej shekujsh. Është një simbolikë e fortë: në të njëjtin peizazh ku pushon një prej grave që kontribuoi në lindjen e shtetit shqiptar, sot një tjetër grua, e një brezi krejt tjetër, kërkon të mbrojë atë që e konsideron pjesë të trashëgimisë së përbashkët. Njëra la pas një flamur që bashkoi shqiptarët; tjetra përpiqet të ruajë një peizazh që mban gjallë kujtesën e tyre. Ndoshta kjo është arsyeja pse debati për Zvërnecin shkon përtej një projekti ndërtimi. Ai ngre pyetjen se çfarë duam t'u lëmë brezave që vijnë: vetëm zhvillim, apo edhe vendet ku historia mund të preket, të kujtohet dhe të kuptohet. Sepse disa hapësira nuk janë thjesht tokë; ato janë kujtesë. Marigo Posio lindi më 2 shkurt 1882. Flamuri u ngrit më 28 nëntor 1912, ajo ishte 30 vjeçe kur e dhuron flamurin e Pavarësisë. Megjithatë, në rrëfimet e trashëguara familjare ekziston edhe një fakt tjetër: se Marigoja e kishte qëndisur flamurin shumë vite më herët, kur ishte rreth të 20-tave, si pjesë e përgatitjes së pajës së saj, por më pas ai flamur iu dhurua Ismail Qemalit në ditën e Pavarësisë. Ky është një version i rrëfyer nga pasardhës të familjes, por jo i dokumentuar si fakt historik përfundimtar. Fakti sot është se Brunela Mërtiri është 23 vjeç dhe me dy fjali ngriti një gjeneratë dhe breza shqiptarësh që zgjodhën të jetonin këtu përtej vështirësive. Ishin vetëm dy fjali. Edhe sikur të më dridhet zëri... edhe sikur të më dridhet trupi... Nga Luela Myftari Eshtë data 24 maj. Stafi i delegacionit të Bashkimit Europian është zhvendosur me ambasadorin Silvio Gonzato pranë Piramidës për të filmuar një spot të ri. Për ata që lëvizin në zonë asgjë nuk ka të vecantë me këtë performancë të re. Në fund fare, shumica e shqiptarëve kanë disi bezdi nga këto organizata, OJF, institucione ndërkombëtare që japin lekë pa fund për vepra a kauza të tilla, qoftë edhe si piramida e rinovuar, me kubikë. Ambasadori është veshur me një xhaketë dopietë në ngjyrë jeshile të hapur dhe pantallonat pas kofshëve si gjithmonë. Ecën në rrugicat e vogla të Piramidës, ndalon në një pemë, sheh një letër të ngjitur aty, dhe thotë: “E keni menduar ndonjëherë sa shumë kujdeset natyra për ne? Na jep ujë, ajër, ushqim. A nuk mendoni se ka ardhur koha të kujdesemi për të? Ja cfarë mund të bëni: gjeni kodet QR në katër qytete të Shqipërisë: në Tiranë, Durrës, Shkodër dhe Vlorë. Oh, nuk kam qenë ndonjëherë kaq afër një rrëqebulli!” Në këtë moment hap xhaketën e mbyllur, dhe fiks si një artist filmash për të përcjellë mesazhin e vet në emër të BE, shpërfaqet aty një bluzë e bardhë me një pelikan në qendër, që bëhet shumë i dukshëm se ambasadori fut duart në xhepat e ngushta të pantallonave dhe thotë: “Përjeto një eksperiencë fantastike nëpërmjet realitetit të shtuar. Jo vetëm kaq, ato janë një ftesë për ndërgjegjësim dhe veprim, veprim për të mbrojtur mjedisin, për të mbrojtur natyrën shqiptare. Mos harroni, ky është vendi juaj, kjo është natyra juaj, kjo është e ardhmja juaj. Mos lini askënd tua marrë atë prej jush”. E vendosur në kontekstin e datës 24 maj, kjo video, një thirrje për veprim për të mbrojtur natyrën shqiptare, nuk do të thoshte asgjë. Një ndër qindra videot e qindra projekteve të shpërndara kudo në shoqata e organizata, në media e institucione për natyrën, sic u bë për Vjosën, sic është bërë për Beratin e Gjirokastrën, për Ariun e Murrmë, apo qoftë për rrëqebullin. Ndaj dhe sot e kësaj dite, video e delegacionit nuk i numëron as 2.200 shikime e fare pak komente. E vendosur në kontekstin e ditës së 13-të të protestës në shesh të mijëra shqiptarëve, kjo video do të thotë shumë, është koha për veprim, për të marrë në dorë “fatet e vendit tuaj” sepse “kjo është e ardhmja juaj”. Dhe në fund vjen paralajmërimi final: “Mos lini askënd tua marrë atë prej jush”. Si një regji. Kudo pafund nëpër Tiranë, nën fushatën “EUGreen”, në ledëallet e kryqëzimeve u vendosën me sponsorizim flamingot dhe të dhëna të tjera të spotit. E njëjta situatë edhe në shesh, për shkak të incidentit të shëmtuar të 31 majit në Zvërnec, ku rojat private të një kompanie security tërhoqën zvarrë një qytetar. Bulevardi “Dëshmorët e Kombit” u kthye në sheshin e veprimit. E ardhmja, fëmijët, zbritën së bashku me prindërit, vëllezërit, motrat, miqtë, shokët, OJQ-të, grupet e organizuara, u bashkuan bashkë në një kohë, nëpërmjet rrjeteve sociale, nëpërmjet posterave të krijuara në të njëjtën kohë, në unison, me shprehjen e madhe “Protesto”. Fillimisht nën parrullën se po na heqin zvarrë e po na marrin pronat. Pastaj nën moton se nuk duam projektin e Zvërnecit, e në fund, me një konglomerat kërkesash, që nga ato mjedisore, tek ato politike, që nuk kanë as fund, e as regji tanimë. Cilido person që ka një mesazh, pakënaqësi, është sot në sheshin e vet. Protesta, për 13 ditë me radhë, është ndër më të bukurat që ka parë ndonjëherë Shqipëria. Si me regji, mediat ndërkombëtare ia behën në Tiranë: të pasqyrojnë protestën më të madhe ndonjëherë, të të gjithë kohërave. BBC, CNN, Reuters, Al Jaseraa, France24, janë të entuziazmuar nga pamjet ngazëlluese pa molotov të sheshit kryesor të Tiranës. Politika është e hutuar. Cfarë thuhet një ditë, nuk thuhet ditën tjetër. Pesë ditët e para protestuesit janë vec me megafon, pa foni. Kushdo merr mikrofonin e thotë atë që ndjen, nga mesazhet për natyrën, tek sharjet për Edi Ramën e Sali Berishën. Parrullat shkruhen me dorë, me lapsa me ngjyra: shumë parrulla janë mesazhe, të tjerat meme, shumë të tjera ironi, disa prej tyre sarkastike. Ka flamingo kudo. Në protestë, në rrjetet sociale, bile bile dhe në mesazhet ëhatsapp të telefonave nëpër emoji ka vec flamingo. *** Mes ujërave të kripura të lagunës, flamingoja ngjan si një copëz drite rozë. Ajo nuk bën zhurmë, nuk ngre mure dhe nuk pushton hapësira. Thjesht kthehet çdo vit aty ku natyra i ka caktuar vendin. Ndoshta pikërisht për këtë është bërë simbol i protestës. Flamingoja është banorja më e njohur e lagunës. E hijshme në lëvizje, e qetë në dukje, por e lidhur fort me habitatin e saj. Shkon nga shkon, por kthehet sërish aty ku ndihet mirë. Prania e saj është shenja se natyra ende merr frymë. Dhe ndoshta nuk është rastësi që sot ajo është bërë simbol i një proteste. Sepse ashtu si flamingoja, edhe kjo rezistencë duket e brishtë përballë makinerive të zhvillimit, por mbart një forcë të madhe: dëshirën për të mos humbur shtëpinë. Metafora bëhet edhe më e fortë nëse lexon përtej edhe në portretin e Brunela Mërtirit, vajzës 23 vjecare që shqiptoi vec dy fjali në protestën e parë të Zvërnecit. Ajo duket si një flamingo tjetër, të dyja të brishta në pamje, njëra nga to flet. Ato të dyja përpiqen të mbrojnë të njëjtën strehë, që sado duket e vogël për një kohë të gjatë ka menduar të zhvillohet. Debati për zhvillim, por edhe për ruajtjen e një zone të mbrojtur është një çështje që duket se përzien, llakatos, brumos keqazi gjithë tepsinë në të cilën po gatuhet kjo histori. Tani mes përbëresve janë Rama, Kushner, arabët, Izraeli, Sazani, madje edhe Sazan Guri, Ismail Qemali dhe Skënderbeu. Madje për mënyrën si janë shkruar letrat e tokave dolën edhe shkrimet e Frashërllinjve. Filmat e kohës së komunizmit që deri dje ishin debat për t’u transmetuar më apo jo, për shkak të ideologjisë komuniste, sot, po përdoren masivisht nëpër reel-sat ku shpërndahet protesta. E vërteta është që Tomka dhe shokët e tij sot është trendi. Edhe qeni po bëhet pjesë e këtij revolucioni. Është shoqëruesi i Tomkës dhe shokëve të tij. Cilët janë flamingot? Turma në shesh nuk është e orkestruar nga një parti politike. Nuk drejtohet nga një ideologji e vetme. Është një koalicion studentësh, aktivistësh mjedisorë e OJQ të ndryshme, pronarësh, punëtorësh, pensionistësh dhe profesionistësh të rinj. Të paktën kaq dihet deri më tani. Kush do të përfitojë më vonë, këtë do ta tregojë koha. Shumë prej këtyre të rinjve ishin shkëputur nga politika, të bindur se pjesëmarrja kishte pak peshë, edhe në zgjedhje. Protesta nisi vërtet për Zvërnecin dhe pelikanin kaçurrel, nga disa raporte mjedisore, por u bë më kaçurrel se sa e mendonte gjithkush nga ne në ditën e para të revoltës. Jo vetëm për Zvërnecin Tani ata, të rinjtë, flamingot, janë në rrugë, të bashkuar nga bindja e përbashkët se Shqipëria nuk mund të vazhdojë në rrugën aktuale. Kërkesat e tyre janë të qarta: dorëheqja e Ramës; një qeveri teknike për të rikthyer besimin; shfuqizimi i ligjeve të miratuara për t’u përshtatur investitorëve pa konsultim publik; llogaridhënie për korrupsionin dhe një model qeverisjeje i mbështetur në transparencë dhe sundim të ligjit. Me gjasë ka plot të tjera. Im vëlla nga Malta më flet për emigrimin se i mjafton vetëm një shkak të marrë avionin e të vijë. Prindërit që i janë bashkuar protestës, dalin për fëmijët që nuk i kanë më në oborrin e shtëpisë sepse i kanë thënë vetë: IK ! të moshuarit mes turmës i gjen me lot në sy, por kur i pyet pse qan nuk thonë më për pensionin dhe ilaçet, por të tregojnë një fëmijë me dorë dhe të rrëfejnë se kanë mall për nipërit dhe mbesat. Ndërsa mbesat e familjes time dolën për një arsye shumë të thjeshtë, njëlloj si Brunela. Sepse vjet plazhin ku mësoi notin ajo, mes Porto Palermos dhe Llamanit e kishin rrethuar njëlloj si Zvërnecin. E vogla kishte hallin e atij gjirit të bukur, i madhi hallin e të voglit. Studentët nuk kishin më asgjë për të humbur, përveçse Shqipërisë, siç thonin. Të gjithë ishin të bindur që nga pak, nga pak, kishin vrarë shpresën në një tranzicion që i kaloi 35 vjet. Çarçafi i pakënaqësive Ai është një petk i thurur nga dëshira për ndryshim, një thirrje që rreh fuqishëm në zemrën e rrugëve, në hapin e protestuesve që sjellin me vete shpresë dhe sfidë. Çarcafi i pakënaqësive u vendos ditën e tretë a të katërt të protestës. I frzmëzuar nga një tjetër çarçaf. Ditën e dytë, nisën të vizatoheshin në rrugë memet e pankartat nga një grup artistësh vizualë që iu bashkuan protestës. Ditën e tretë një çarçaf u hap për fëmijët që të mund të protestonin në formën e tyre. Ditën e tretë, ose të katërt qytetarët nisën të shkruanin aty brengat e tyre. ‘Për vëllain që kam vite që nuk e shoh’, ‘për onkologjikun, që duhet të ishte si resort’, ‘për pensionistët, që shteti i vlerëson më pak se qentë’, ‘për hesapet që ende nuk i ke larë me studentët’. Çarçafi u në një realitet të heshtur, i thurur me zemrat e njerëzve që nuk pranojnë më të qetësohen në hijen e padrejtësive, që edhe kur e linin sheshin, mblidhnin papastërtitë, por atë, çarçafin e linin të vijonte protestën. Ky çarçaf mbart mbi supe mallin dhe zemërimin e gjeneratave që ëndërruan për një Shqipëri të re, por u gjetën të ngujuar në pranga mungesash dhe premtime bosh. Kjo ishte një fjalitë më të bukura që hasa ditën e pestë të protestës. Çarcafi ishte kthyer jo vetëm si një copë kartoni a beze, një dëshmi e gjallë e dhimbjes dhe guximit, një peizazh i trazuar. Ai flet pa fjalë, shpërndan mesazhe të qarta: se ky vend meriton më shumë. Zonat e mbrojtura, të pambrojtura Sot, Organizatat e Shoqërisë Civile Mjedisore bojkotojnë proceset konsultuese të Ministrisë së Mjedisit deri në shfuqizimin e ndryshimeve në Ligjin për Zonat e Mbrojtura. Organizatat e Shoqërisë Civile mjedisore shprehin qëndrimin e tyre të qartë se nuk mund të marrin pjesë në proceset konsultuese të organizuara nga Ministria e Mjedisit për sa kohë që mbetet në fuqi Ligji nr. 21/2024 për ndryshimin e Ligjit për Zonat e Mbrojtura, i cili ka hapur rrugën për zhvillime dhe ndërhyrje në territore që duhet të gëzojnë nivelin më të lartë të mbrojtjes mjedisore në vend. Pasi sipas deklaratës së tyre zyrtare mbrojtja e zonave të mbrojtura nuk është një çështje procedurale. Ajo është një provë e vullnetit të shtetit shqiptar për të respektuar Kushtetutën, interesin publik dhe detyrimet e tij ndaj Bashkimit Evropian. Është kthyer tanimë jo vetëm në një protestë për flamingot, por për të gjitha zonat e mbrojtura, që në fakt me ligjin e ri nuk janë më të mbrojtura. Pra, kaloi përtej Sazanit, përtej Zvërnecit, përtej lagunës, përtej flamingove apo pishave, që ditët e fundit të majit shpurpuritën fort gjethet dhe përhapën lajmin se qershori po sillte një revolucion të ri. Kur tejkalon kufijtë e zyrtares Ajo që nisi si një thirrje për të mbrojtur Zvërnecin, lagunën, pyllin dhe flamingot që e bëjnë këtë zonë të veçantë, është kthyer në një lëvizje që bashkon njerëz me histori dhe rrugëtime të ndryshme, por me të njëjtin shqetësim për të ardhmen e Shqipërisë. Në sheshe, para institucioneve dhe në tubime simbolike, shqiptarët e diasporës kanë treguar se zemra e tyre vazhdon të rrahë për vendin, pavarësisht kilometrave që i ndajnë. Me pankarta në duar dhe me shpresën se zëri i qytetarëve do të dëgjohet, ata kanë dërguar një mesazh të qartë: mbrojtja e natyrës nuk është vetëm një kauzë mjedisore, por një betejë për identitetin, kujtesën dhe të ardhmen. Për shumë prej tyre, “Revolucioni Flamingo” është bërë simbol i një dëshire më të madhe për ndryshim, për më shumë dëgjim, transparencë dhe respekt ndaj qytetarëve. Sepse kur një vend të thërret, nuk ka rëndësi në cilin cep të botës ndodhesh. Dhe kur një kauzë prek zemrën e njerëzve, kufijtë humbasin kuptimin. Sot, flamuri i kësaj lëvizjeje valëvitet në dhjetëra qytete të botës, duke dëshmuar se dashuria për Shqipërinë mbetet po aq e fortë sa dita kur ata u larguan prej saj. Për flamujt e protestës Flamujt e protestës mbeten një tjetër çështje. Në heshtje të gjithë kanë pranuar të ngrenë vetëm flamurin kuq e yi atë të Shqipërisë, për një SHQIPËRI TË RE! Në ditën e Lidhjes së Prizrenit u pa tek tuk edhe ndonjë flamur i Kosovës, por dominant mbeti ai i Shqipërisë. Ditën e katërt u ngrit edhe një çarçaf tjetër i madh, si një flamur që të kujtonte se as Çamërinë nuk e kishin harruar. Ajo është akoma gjallë. I vetmi flamur që u tentua të ngrihej, ai i LGBT-së, u hoq menjherë. E para ishte Shqipëria. Askush nuk donte t’i jepte ngjyra të tjera protestës. Madje mungesa e flamurit Europian ishte një ndër ato që më ra në sy gjithë këto ditë. Pse mungonte vallë një flamur që për shumë vite valëvitej me pyetjet e anëtarësismit në BE? Disa më thonin se nuk e duan më Shqipërinë si e gjithë Europa. Ajo ishte një ëndërr e prindërve tanë. E po atyre që na kishin thënë IK NGA KY VEND, SE S’BËHET MË! Protesta në fakt ishte e atyre që kishin zgjedhur të qëndronin, e atyre që kishin ikur nga mungesa, nga varfëria e alternativave dhe neglizhenca e institucioneve. Shqipëria për ta ka mundësi të bëhet edhe më e mirë se Europa, pa humbur identitetin e vet, që e ka si asnjë tjetër. Një vend që është krenar me historinë e hebrenjve që gjithë bota i dorëzoi, një vend ku kisha dhe xhami qëndroj përballë njëra tjetrës, e ku në debate të mëdha botërore, në kriza e trazira ka treguar se hoxha, prifti, presidenti, kreu i qeverisë dhe shenjtorja mund të ecin përkrah njëri tjetrit. Mirëpo, disa prej tyre na dalin edhe tradhëtarë, dashuria për vendin thonë se do ta shpëtojë Shqipërinë. Numërimi ka nisur... Si u përfshinë rrjetet sociale Influencerat ishin tjetër gjë. Një aksion më vete në rrjetet sociale. Ditët e para protesta kishte treguar një anën tjetër në një medaljeje që e mban media. Madje edhe CNN ftoi për reagimin e parë kryeministrin që deri atëherë akuzohej vetëm për shkatërrim të zonave të mbrojtura dhe ‘transparencën’ e vazhdueshme të qeverisë. FAKE NEËS, ishte një si një nxitës për turmën. Aq u desh dhe lajmi që deri atëherë përhapej nga ‘influenca’ e rrjeteve sociale, mori megafonin për të ulëritur në gjithë mediat ndërkombëtare. Fakti që Ivanka Trump e Kushner ishin të përfshirë e bënte edhe më joshëse historinë në sytë e botës.

Luela Myftari

Artikuj të ngjashëm Artikuj

PROTESTA E MEMEVE TË TALLESH NË ZGRIPIN E PAMUNDËSISË

35 vjet PS po sto pa m’thuhej si je?

Zvërneci, investimi që do ndryshojë historinë e turizmit shqiptar

Historia e protestave nga ’90: Çdo brez, revoltën e vet

3 italianët e protestës së PD: Qëlluam policinë me patate, për solidaritet!

Vajza, dhembja e ditëve të fundit

Artikujt më të lexuar

Një vit pa Tanin, por me veprën që la pas

Tre pengjet, tre amanete, tre mesazhe politike

Gjergj Luca, kryeoligarku i Shkrimsit, rebeli që grisi diplomën për t’u bërë biznesmen

Demokratët vendosin, Berisha Forever!

JETA E NATËS NË VITET ’90, NGA DISKO ALBANIA DHE MARIKAJ TE BUZUKËT E PARTYT RAVE

Gaspër Çurçia, dosja e sigurimit të magjistarit të Trompës

Zvërneci, investimi që do ndryshojë historinë e turizmit shqiptar

Kontaktet

Kategori

Mirëse u ktheve!

Hapni një llogari të re!

Merrni fjalëkalimin tuaj

Je i sigurt që dëshiron ta zhbllokosh këtë artikull?

Are you sure want to cancel subscription?