Shaban Murati: Fjalët e fundit të një diplomati për Kombin

“Diplomacia është arti për të fshehur realitetin me elegancë – por disa prej nesh nuk e dinë sesi të heshtin”. Kur sekretarja amerikane e shtetit Madeleine Albright shkruajti citatin e mësipërm, Ballkani ishte mes konflikteve madhore, ku Kosova, ishte në kryeqendër. Ishte e para zyrtare ndërkombëtare që ka parë diplomacia moderne me diplomatë që thyejnë tabu, duke vendosur etikën e të drejtat e njeriut në qendër të diskutimeve. Ishte ndër të parat që denoncoi krimet e luftës në Ballkan dhe e quajti përdhunimin si “armë lufte”, një temë që për shumë kohë ishte e heshtur në diplomaci. Ky ishte mendimi i parë që më erdhi ndërmend ndërsa pasditen e dy qershorit, miq, të afërm, familjarë, diplomatë, profesorë të shquar u mblodhën në një nga sallat e Hotel Tirana për të promovuar librin “Antitabu” – si katarsis i mentalitetit shqiptar, libri i fundit i triptikut antitabu të diplomatit Shaban Murati, ndarë nga jeta në moshën 80 vjeçare në messhkurtin e këtij viti, një vepër publikuar nga fondacioni Çamëria “Hasan Tahsini”. Janë shënime të fundit të diplomatit, hedhur në letra si sinopse të ditëve që kalonin, me mendime që shkonin sa tek diplomacia e madhe evropiane e ballkanike, aq edhe shënimeve të thjeshta të realitetit shqiptar. Historia shqiptare padyshim që ka diplomatët e saj të të gjithë kohërave, por, ndoshta edhe pse e njohim dhe jemi të afektuar prej tij, kurrë më parë nuk ka njohur një diplomat të përmasave të Shaban Muratit, që të thotë “troç” realitetin në vendin tonë, në marrëdhëniet me fqinjët, dhe jo vetëm ata. Shaban Murati përsa kohë që ishte në jetë, punoi, loboi dhe shkroi pafund për të vërtetën e diplomacisë së vendit të tij, Shqipërisë, por edhe Kosovës dhe shumë më fortë Çamërisë. U rikthye te populli i tij, te bashkëkombasit e tij me Antitabu 3 diplomati i shquar Shaban Murati për të mos ikur pa e kryer deri në fund misionin e tij njerëzor si një promete që thërret: Ruhuni o bashkëatdhetarët e mi nga të këqijat që ju kanosen! E ky zë vjen si një shungullimë e një gjëmim para se ai të mbyllte sytë përgjithnjë. Është Antitabu 3 dhe në faqen e parë në dedikimin e tij është emri i vajzës së tij Deas dhe fëmijëve të saj Ueslit dhe Bjornit, një kujtim i rrallë për ta që do ta kenë për tërë jetën. Nuk do të bëj një analizë të mirëfilltë të këtij vëllimi me artikuj problematikë, diplomatikë, humor dhe njëkohësisht mjaft i kuptueshëm për të gjitha shtresat e popullsisë siç e shkruante vetëm Shaban Murati, pasi cilido lexues do të mbetet në faqet e tij i mahnitur me fuqinë e pendës e të mendimit të këtij kolosi të letrave shqipe. Është domethënës fakti që ai shkrimin e parë ia ka kushtuar zisë së bukës apo urisë shqiptare në vitet 1947 – 1950, kur Shqipërinë e pasluftës e kaploi kriza e thellë dhe e gjerë e bukës që u quajt nga populli “zia e bukës”, zi e cila u fsheh një jetë të tërë, çuditërisht jo vetëm nga propaganda komuniste, si dhe historiografia e asaj kohe, por nuk përmendet nga asnjë historian dhe pas diktaturës. Duke shkruar për këtë zi që u fsheh një jetë të tërë, autori shkruan: Zia e bukës është një realitet tragjik që duhet të gjejë vendin e merituar në historinë e re të Shqipërisë…Një popull që fsheh njollat e zeza të historisë së vet, bëhet si krimineli që fsheh krimin. Nevojën e domosdoshme që historia të shkruhet me vërtetësi Shaban Murati e konsideron si një domosdoshmëri, sidomos për brezat e rinj që mësojnë në shkolla historinë e vërtetë të vendit të tyre. Ai përfundon: A duhet të përgjigjet dikush para historisë për zinë e bukës në Shqipëri në vitet e para të komunizmit dhe për fshehjen e saj për afro 100 vite? Këmbënguljen e tij që historia të shkruhet siç është bërë dhe jo siç e kanë fshirë, ai e përdor dhe në shkrimin për pavarësinë e Shqipërisë, ku ka argumentuar me dokumente të mbledhur dhe jo lënë rastësisë. Larminë e problematikave të trajtuara në këtë libër, ai e lidh me Shqipërinë, Kosovën dhe Çamërinë siç është rasti i Lajçakut, një diplomat i rritur dhe i ushqyer nga Moska që duhet të jetë larg çështjeve të Kosovës e që lidhet ngushtësisht me atë që autori e quan “post delikat të përfaqësuesit të posaçëm të BE-së për dialogun Serbi – Kosovë. Në këtë zallamahi lodrash diplomatike, Shaban Muratit i intereson që një diplomat i rritur e ushqyer nga Moska të jetë larg çështjes së Kosovës. Sa me elegancë i bën të qartë politikanëve në Tiranë që pa skrupuj vjedhin ide të librave të tij duke i përmendur me fakte, por me atë finesën e tij duke sqaruar se idetë i bëjnë të lumtur autorët kur zbatohen nga qeveritë. Besoj se më qartë nuk ka sesi të shprehet thirrja kur këto mendime që vidhen i shërbejnë popullit, hallall! Ky ishte Shaban Murati me atë ironinë fine dhe me atë zërin që i del nga gjoksi për të bërë që të qetësohet gjoksi i popullit të tij. Një tjetër shkrim që e pason të parin është: “Idealistët e zanatit të shitur”, ku shigjeton të gjithë ata gazetarë që sot janë milionerë, krahasuar me veten dhe kolegët e tij që prisnin në radha për një litër qumësht. Këtu ai përdor siç i quan fjalët lapidare të gazetarit të famshëm italian Idro Montaneli: Në rast se takoni një gazetar të pasur, mos e besoni. Një gazetar i pasur qelb erë! Diplomacia nuk shtegëton me kërrabë në dorë të mbledhë e të pajtojë shqiptarët dhe më poshtë ai vazhdon. “Në diplomaci paraqesin rrezik të madh jo ata që nuk dijnë, por ata që nuk duan të dijnë”! Më habit e në të njëjtën kohë më mahnit lehtësia - që rëndon – e analizave për marrëdhëniet e Kosovës me Serbinë që duke bërë një krahasim të mençur thekson pa asnjë shkak trumbetimin e kryeministrit shqiptar për Kishën Orthodokse Serbe, duke lënë mënjanë kundërshtimin për asocacionin e rrezikshëm monoetnik serb në Kosovë, si dhe zbatimin e sovranitetit ligjor dhe kushtetues të shtetit të Kosovës në veriun e saj. Duke vazhduar me shkrimin “Nuk ka zot ta kuptojë flirtin e pashpresë të diplomacisë perëndimore ndaj Serbisë”, ai shprehet: “Asistojmë në stinën e habitshme të pubertetit diplomatik perëndimor me ekzaltime dashurie ndaj Vuçiç si dikur ndaj Titos, por Tito nuk e fyente kurrë perëndimin, kurse Vuçiç pa gajle thotë: Vendet perëndimore më lodhën… Ironia e hollë e Shaban Muratit për ata që e njohin krijimtarinë e tij përshkron si një që jo vetëm bën atë zhurmën rrëqethëse që të paralajmëron, por edhe thumbon keqas si në shkrimet: Ku duket balta më e ëmbël se mjalta e shkencës? Në Shqipëri, apo “kur politikën rajonale të Tiranës e bëjnë kuzhinierët?”. Po kështu: “Për narcistin me shtatë tuje, që shpalli zbulimin e madh se shqiptarët dhe serbët janë…kushërinj” e sipas një filozofie të thjeshtë që propagandohet se rusët e serbët janë kushërinj, i bie që edhe shqiptarët janë kushërinj me rusët dhe më pas me ato thumbat e grerëzës ai shpreh mendimin se u duhet dhënë çmimi Nobel zbuluesve të pashoq gjenetiko-etnik-ballkanik. Nuk mund të mos përmendësh në këtë vëllim mesa dashuri shkruan Shaban Murati për mençurinë e nënave tona dhe shqiptarëve të urtë. Ai si një durrsak i njeh mirë zakonet e doket e qytetit të vet dhe këtë ia atribuon nënës së tij të urtë e të mirë si thuajse të gjitha gratë durrsake. Ai përdor fjalët e urta të saj e të mikeshave të saj që herë herë janë këshilla të mençura e herë-herë kanë brenda një humor të hollë. Ai thotë që nëna e tij që po rriste një tufë me fëmijë thoshte gjithnjë: “Qerrja baj dhe luga ndaj, e ka mundur luga qerren”. Një perlë ishte edhe dyvargëshi i nënë Nurie Sharrës te “leximi i një nate vere”, këto vargje monumentale ishin kuintesencë filozofie, jete, marrëdhëniesh njerëzore, morale, biologjike, metaforike, alegorike me një forcë të jashtëzakonshme artistike dhe pa përdorur asnjë fjalë erotike. Të them të vërtetën kur e lexova u befasova dhe e pyeta nëse do ta botonte dhe ai m’u përgjigj me atë humorin e tij: “Patjetër që po”. Unë e kisha parë reagimin kur ai e botoi fillimisht në facebook, dhe kam qeshur e kam bërë shaka, por nuk mendova që do ta botonte në libër, por duke hasur në humorin e tij të hollë në të gjithë krijimtarinë e tij, me ironinë therëse që vjen natyrshëm e duke ditur sa të efektshme ishin këto cilësi, mendova atë shprehjen e popullit që thotë: Të vret me topa pambuku!. Qesha dhe them që ka bërë mirë që fjalët e nënë Nurijes, mikes së nënës së tij do t’i shërbejnë shumë marrëdhënieve familjare që në ditët e sotme janë shumë për të dëshiruar. Nuk mund të bësh një analizë të përmbledhur të krijimit “Antitabu” – si katarsis i mentalitetit shqiptar. Në këtë libër që sot autori na dhuron ndonëse nuk është fizikisht, nuk mund të neglizhosh asnjë shkrim, sepse secili prej tyre është një vlerë e madhe. Kështu në shkrimin “Rusia dhe Serbia gjejnë heroin, BE gjen armikun imagjinar” që sipas diplomatit Shaban Murati i është vërsulur armikut imagjinar në mullarin me kashtë në formën e Kosovës. Ndërsa në internacionalizmin sui generis shqiptar ai vë në dukje natyrisht me ironinë e tij kozmopolitët e internacionalistët, udhëheqësit shqiptarë ku e djathta ka shitur integritetin territorial shqiptar kurse e majta ka shitur sovranitetin shtetëror të Shqipërisë dhe me devizën e së majtës më 2013, përtej të majtës e të djathtës, i shitën të dyja, si integritetin territorial ashtu edhe sovranitetin shtetëror të Shqipërisë. Vuçiç thotë diplomati ynë, tallet me iluzionet e perëndimit se Serbia do të largohet nga Rusia. Më pas ai vazhdon se diplomatët e perëndimit në Beograd e kanë lëkurën të trashë, së paku thotë ai të mbajnë në një bllok sharjet e Vuçiç. Ai, Vuçiç tallet me Shtëpinë e Bardhë. Shan pesë shtetet e Quintit dhe qëndrimi i perëndimit tregoi se edhe udhëheqësit e perëndimit bëjnë gabime të rënda diplomatike dhe gjeopolitike. Sa bukur i ironizon ish-komunistët fanatikë që pas ardhjes së demokracisë shfrytëzuan hapjen e rrugëve dhe shkuan në Amerikë, Itali, Gjermani, Angli që ata i urrenin aq shumë dhe këta nostalgjikë eneveristë lehin sot ende në rrjetet sociale dhe këta janë pjesa më e zezë dhe helmatitëse e llumit të shoqërisë shqiptare. Këta grup nostalgjikësh që lehin edhe nga shtrati, thotë autori, duan ta kthejnë Shqipërinë në ferrin e dikurshëm enverist që të arrijnë synimin e tyre që populli shqiptar të përbuzet nga popujt e vendet e tjera. Të gjithë jemi dëshmitarë të tragjedisë së palestinezëve dhe luftës famëkeqe që solli tragjedi të tmerrshme Izrael – Palestinë. Autori nënvizon një artikull të gazetës së njohur ruse “Pravda” ku ishte publikuar një video e Netanjahut, kur justifikohet pa skrupuj holokausti dhe vrasja e 6 milionë çifutëve dhe për këtë nuk e kishte fajin Hitleri, por arabët që ia kishin kërkuar këtë nazistëve gjermanë. Eshtë e qartë se kush shfajëson Hitlerin për holokaustin, e bën të njëjtin faj si ata që e mohojnë atë. E si mund të mendohet që Shaban Murati do të rrinte indiferent ndaj heshtjes së Europës dhe urrejtjes raciste të kryeministrit izraelit dhe ai e mbyll duke thënë se: Ai që don, e kupton përse në lindjen e Mesme nuk ka paqe… Po kështu për fqinjët tanë Italinë dhe Greqinë, ai flet për Greqinë që në masakrat me popullsinë çame e deri në konvertimin e fesë së shqiptarëve që punojnë në Greqi. Rilindasit tanë thotë ai diku në shkrimet e kësaj Antitabuje – si mendje të ndritura e kishin kuptuar se fqinjët tanë grekë dhe serbë nuk kanë qëne kurrë mbështetës të kombit shqiptar as në të shkuarën, as sot dhe as në të ardhmen. Ai shtron pyetjen: Kur do të ketë Tirana guximin ti kujtojë Athinës genocidin e vitit 1914, një genocid shtetëror, etnik dhe fetar që masakroi mbi 20.000 shqiptarë të Shqipërisë së Jugut. Një vend të veçantë në këtë libër diplomati Shaban Murati i ka kushtuar çështjes Çame. 27 qershori është data e vendosur nga Kuvendi i Shqipërisë si Dita e Genocidit ndaj shqiptarëve të Çamerisë nga shovinistët grekë e ndonëse me dekretin nr.885 të Presidentit kjo datë duhet përkujtuar, institucionet shtetërore dhe vetë kuvendi i Shqipërisë nuk e respekton. Në 13 vitet e qeverisjes së tij kryeministri shqiptar nuk i përmendi asnjëherë fjalët Çamëri dhe çështje Çame. Gjithashtu ai nuk ngurron të përmendë keqpërdorimin e flamurit shqiptar në protestat e partive politike, kur ky simbol i kombit nuk ka lidhje me protestat për të zënë kolltuqet, por vetëm për çështje kombëtare. Eshtë një gamë e gjerë problemesh të trajtuara nga autori dhe lexuesi do të njihet e do të shohë vetë inteligjencën, talentin, mençurinë dhe mirësinë e tij që na e dha pa kursim dhe te libri i fundit që shkroi, deri në frymën e tij të fundit, duke mbetur kështu njeriu i mirë dhe i dashur për çdo shqiptar. Mënyra e të shkruarit të këtij libri është një sfidë për cilindo që harron se është shqiptar e ka detyrime për vendin e vet. Të shkruash qartë, bukur e me shpirt duke përdorur me talent të rrallë figura letrare të spikatura për ta bërë sa më të dashur e të lexueshme krijimtarinë e tij, ndonëse ajo është elitare, por është edhe e shkruar po aq thjesht për njerëzit e popullit që e deshën dhe e respektuan diplomatin e vyer Shaban Murati. Diplomat e shkrimtar i nderuar: Të nderoi Maqedonia e Kosova me tituj nderi dhe atë medaljen “Nderi i Kombit” që autoritetet do të ishin të nderuar po ta akordonin, ta ka dhënë populli, dhe ato që i jep populli për shërbime ndaj kombit, janë të merituarat dhe të paharruarat. Ne nuk do të të harrojmë profesor Shaban Murati, njeriu i mirë që përcolle vetëm dashuri për njerëzit dhe kur të na marrë malli për ty dhe natyrisht që do të na marrë, do të lexojmë krijimtarinë tënde të pasur që na le trashëgim.

Shaban Murati: Fjalët e fundit të një diplomati për Kombin

Nga Hiqmete Daja

Artikuj të ngjashëm Artikuj

Lufta me Bulevardin

“ALBANIAN FILES”: 4 çështjet e debatueshme

Vajzat e humbura

Librazhdi, qyteti që nuk njihni, me bujtina dhe aventura që ju lënë pa mend

Mariglen Disha, njeriu pas vizionit të ri për Librazhdin!

PROTESTA E MEMEVE TË TALLESH NË ZGRIPIN E PAMUNDËSISË

Artikujt më të lexuar

Zvërneci, investimi që do ndryshojë historinë e turizmit shqiptar

Përtej Zvërnecit

Gjergj Luca, kryeoligarku i Shkrimsit, rebeli që grisi diplomën për t’u bërë biznesmen

Vajzat e humbura

Lufta me Bulevardin

Gjiri i Kakomesë, “Bukuroshja” e braktisur bëhet gati për TURIZËM

PROTESTA E MEMEVE TË TALLESH NË ZGRIPIN E PAMUNDËSISË

Kontaktet

Kategori

Mirëse u ktheve!

Hapni një llogari të re!

Merrni fjalëkalimin tuaj

Je i sigurt që dëshiron ta zhbllokosh këtë artikull?

Are you sure want to cancel subscription?

Shaban Murati: Fjalët e fundit të një diplomati për Kombin

Nga Hiqmete Daja

Mbështetni autorët dhe abonohuni në përmbajtje

Shkarko

Zblloko Artikullin

Artikuj të ngjashëm Artikuj

Artikujt më të lexuar

Kontaktet

Kategori

Mirëse u ktheve!

Hapni një llogari të re!

Merrni fjalëkalimin tuaj

Je i sigurt që dëshiron ta zhbllokosh këtë artikull?

Are you sure want to cancel subscription?