Presidenti i ri, historia dhe skenarët

 Presidenti? Është kreu i shtetit dhe përfaqësues i unitetit kombëtar, por nuk zgjidhet nga qytetarët dhe as nga “shteti” dhe “kombi”. Presidenti zgjidhet nga parlamenti me të njëjtin legjitimitet votash si kreu i Kuvendit, me 71 vota në dy raundet e fundit. Kushtetuta përcakton zgjedhje me 84 vota në tre raunde: ideja, asnjë parti nuk i ka 84 vota ndaj duhet kompromis politik për zgjedhjen e Presidentit. Kjo formulë kushtetuese funksionoi më 2002 dhe 2007, por më 2008 u ndryshua kushtetuta, duke evituar 84 votat dhe kushtin e konsensusit në dy raundet e fundit.

Presidenti ka mandat 5 vjeçar, pra +1 më shumë se legjislatura dhe kryeministri dhe në rastin e vitit 2022, +2 vjet më shumë sesa legjislatura dhe qeveria aktuale. Kjo është e rëndësishme për të kuptuar diferencën në mandate dhe përfaqësim dhe simbolikën se presidenti duhet të jetë i pa ndikuar nga agjendat politike të legjislaturës aktuale dhe qeverisë aktuale. A mund të ndodh kjo kur vetë parlamenti e zgjedh dhe qeveria ka shumicën vendimmarrëse? Për t’iu përgjigjur do të duhet të kujtojmë se Shqipëria është ende një demokraci hibride, një vend në tranzicioni, një model politik ende i brishtë dhe me elitë politike shumë larg nga modelet perëndimore pozitive. Në këtë kontekst, Shqipëria ofron zgjidhje “shqiptare” dhe zgjedhja e Presidentit vështirë të bëjë përjashtim nga praktikat zgjedhore që aplikojnë partitë brenda tyre, partitë në parlament dhe partia në qeveri.