BANKA BOTËRORE: Shqipëria, rritje ekonomike dhe pabarazi

Dikur Shqipëria udhëhiqte vendet e rajonit për shkallën e rritjes ekonomike, e së fundi kjo rritje është normalizuar dhe duket të mos jetë gjithëpërfshirëse, pasi po përqëndrohet në dy sektorë: ndërtimi dhe shërbimet. Në vendet e rajonit, 1 ndër 10 qytetarë është në varfëri ekstreme; në Shqipëri raporti ndryshon: një në pesë qytetarë është në kushtet e tejskajshme të varfërisë Publikimi i raporteve periodike të Bankës Botërore në të shkuarën, kanë qënë një lajm i mirë për qeverinë shqiptare e cila do të krenohej me udhëheqjen që kishte vendi ynë në Ballkanin Perëndimor sa i takon rritjes ekonomike. Në vitin 2022 Shqipëria renditej e dyta në rajon, ndërsa për vitin 2023 dhe 2024 në vendin e tretë. Projeksionet për vitin 2025 të Bankës Botërore janë për një ngadalësim të rritjes së ekonomisë vendase në 3.2% nga 3.9% që ishte një vit më parë, dhe Shqipëria qëndron në mes të hartës rajonale, pas Kosovës dhe Serbisë. Grafik. RRITJA EKONOMIKE NË BALLKANIN PERËNDIMOR 2023. 2024. 2025. Shqipëri 4.8 3.9 3.9 3.2 Bosnjë Hercegovinë 4.2 2.0 2.6. 2.7 Kosovë 4.3 4.1 4.4 3.8 Maqedoni e Veriut 2.8 2.1 2.8 2.6 Mali i Zi 6.4 6.3 3.0 3.0 Serbi 2.6 3.8 3.9 3.5 Ajo që shihet si e zymtë për vendin tonë janë risqet mbi qëndrueshmërinë e një ekonomie që varet nga ndërtimi dhe turizimi. Ndërtimi është një sektor që ka produktivitet të kufizuar dhe jo të përhershëm, ndërsa është një degë që mbështet zhvillimin dhe jo promotor i tij. Një rast që mund ta ilustorjë mbështetjen që i bën zhvillimit ekonomik ndërtimi, është rritja e mirëqënies së popullatës të cilët kërkojnë të banojnë në hapësira më të gjera dhe moderne, apo kur tregu i punës rritet - e bashkë me të dhe popullsia. Ndërtimi mund të udhëheqë rritjen ekonomike kur mbështet turizimin dhe sektorë të tjerë të industrisë si burimet natyrore ose energjia. Ndaj orientimi i ekonomisë drejt sektorëve të qëndrueshëm duket se është bërë një sfidë më vete, për të mos përfunduar në një vend që prodhon vetëm turizëm, pak industri dhe shumë shërbime- e që vazhdimisht duhet të mbahet nga dërgesat e emigrantëve dhe investimet e huaja në pasuri të patundshme. Që kjo të mos ndodhë, politikat duhet të orientohen në rritjen e shërbimeve publike dhe edukimin. Shqetësimin mbi formën që ka marrë struktura e ekonomisë shqiptare e preku në raportin e Rregullt Ekonomik të Pranverës për Ballkanin Perëndimor dhe Banka Botërore. “ Ne presim që rritja ekonomike e Shqipërisë të vijojë të jetë e qëndrueshme në të ardhmen e afërt, megjithëse pasiguritë rreth tregtisë globale dhe rritjes së përgjithshme paraqesin rreziqe potenciale. Për të mbështetur qëndrueshmërinë e rritjes së saj ekonomike, Shqipëria duhet të vazhdojë zbatimin e reformave që synojnë rritjen e produktivitetit, përmirësimin e mjedisit të biznesit dhe ndërtimin e një shteti digjital, duke u integruar më tej me vendet fqinje dhe Bashkimin Evropian ,” tha Richard Record, Menaxheri në Detyre i Bankës Botërore për Shqipërinë gjatë prezantimit të raportit. Rritje me pabarazi Rritje më e ngadaltë ekonomike do të thotë dalje më e vështirë nga varfëria. Vitet e fundit dhe pse varfëria në Ballkanin Perëndimor është pakësuar, rënia ka qënë me ritme të ulta duke e kthyer në një sfidë shpërndarjen e mirëqënies në mënyrë të parabartë. Inflacioni i lartë në vitet 2022-2023 uli të ardhurat e qytetarëve dhe preku sidomos shtresën e varfër dhe të mesme të popullatës. Niveli i varfërisë për vitin 2025 në rajon sipas Bankës Botërore vlerësohet të jetë në 11.1%, ku afërsisht 1.5 milion njerëz jetojnë me më pak se 6.85 dollarë në ditë. Banka Botërore ka bërë matjen e fundit të nivelit të varfërisë për vendin tonë në vitin 2023, ku vlerësohet se 22.5% e popullatës rezultojnë të varfër, nivel që pritet të bjerë me 1.5 pikë përqindje për vitin 2024 dhe 1.1 pikë përqindje gjatë këtij viti. Pavarësisht kësaj, shifrat tregojnë se 1 në 5 qytetarë në Shqipëri janë zyrtarisht të varfër dhe se ritmi i tkurrjes së varfërisë nuk është më ai i 5 viteve më parë. Nëse krahasohet me mesataren e vendeve të rajonit, ku 1 në 10 njerëz janë të varfër, niveli i varfërisë në Shqipëri është gati dy herë më i lartë. Grafik. NIVELI I VARFËRISË NË SHQIPËRI 2023 22.5% 2024 (projeksion) 21.0% 2025 (projeksion) 19.8% Mesatarja rajonale 11.1% Për të analizuar zhvillimin e ekonomisë të një vendi, indikatori kryesor që merret në analizë është rritja ekonomike. Gjatë dhjetëvjeçarit të fundit Shqipëria ka patur rritje ekonomike (me përjashtim të recesionit që pësoi në fundin e vitit 2019 pas tërmetit të nëntorit dhe vitit të pandemisë). Shifrat e një dekade tregojnë se prodhimi kombëtar i vendit është dyfishuar në vlerë. Për vitin 2024 prodhimi i brendshëm bruto rezulton 25 miliard euro nga 14 miliard që ishte në vitin 2014, duke shënuar një rritje me 1.72 herë. Pavarësisht kësaj të ardhurat për frymë në Shqipëri janë sa një e treta e mesatares së Bashkimit Europian, konstaton Banka Botërore. Në një studim të kryer në 6 vendet e Ballkanit Perëndimor, rezulton se dhe pse rritja ekonomike ka qënë konstate dhe niveli i varfërisë është në ulje, perceptimi se ka diferencë të thellë mes të varfërve dhe të pasurve mbetet i lartë. Mbi 70% e personave në moshë madhore në Ballkan mendojnë se duhet ulur pabarazia dhe pse koeficenti Gini është poshtë nivelit 40 (renditje që tregon se nuk ka pabarazi të lartë). Pabarazia perceptohet më e lartë në Shqipëri dhe në Maqedoninë e Veriut, ku mbi 80% besojnë se të pasurit janë pasuruar më shumë dhe numri i të varfërve është shtuar 4 vjeçarin e fundit. “ Studimet sugjerojnë se faktorë si pasiguria, punësimi me kushte të padrejta, polarizimi i tregut të punës, si dhe kontrasti ku të rinjtë janë më të varfër se më të moshuarit; kontribuojnë në këtë perceptim ”, thuhet në raportin e Bankës Botërore. Ndaj pyetja që duhet të shtrojnë qeveritë, është mënyra se si është shpërndarë rritja ekonomike, në cilat familje janë shtuar të ardhurat, kujt po i shërben ky model ekonomik dhe si mund të bëhet një rishpërndarje më e drejtë e të mirave që prodhon ekonomia? Sfida e digjitalizimit dhe teknologjisë së informacionit Në historinë botërore numërohen me gishta rastet kur shtetet dhe shoqëritë kanë patur mundësinë që të konkurrojnë në kushte të barabarta, në mënyrë që ekonomitë e varfra të arrijnë zhvillimin e vendeve të pasura, ose të dalin në krye të renditjes. Mund të kujtojmë në prehistori shpikjen e rrotës dhe të zjarrit, revolucionin industrial në shekullin e 18-të, apo kthimin e ekonomive ndaj qasjes së kapitalizimit. Sot bota ka hyrë në një epokë të re, ku kompanitë më të mëdha janë në fushën e teknologjisë së informacionit dhe prodhimit të produkteve që mbështetin këto teknologji. Mjafton të kujtojmë se në listën e më të pasurve të globit apo të korporatave më të mëdha renditet Tesla e Elon Musk dhe Amazon e Jeff Bessos për kuptuar se sa larg ndodhet Shqipëria në këtë drejtim. Edhe pse përdorimi dhe aksesi në internet i popullatës ka ardhur në rritje, investimet në këtë sektor duket të jenë minimale dhe shumica e kompanive shqiptare në fushën e inovacionit mbështeten te kontratat publike. Parë në këtë këndvështrim, duket se Shqipëria do të vazhdojë të mbetet e varur nga vendet e zhvilluara për të importuar shërbime të rëndësishme në fushën e teknologjisë, pa investuar në arsim dhe kërkime shkencore në këto fusha. Banka Botërore dallon se investimet e huaja projektohet të jenë në rënie sa i takon peshës së tyre në prodhimin kombëtar të vendit, ndërsa eksportet e mallrave rezultojnë të jenë tkurrur duke thelluar defiçitin tregtar. Prodhimi industrial rezulton me rritje modeste në 1.8% për vitin e shkuar dhe i mbështetur nga performaca e ndërtimit, ndërsa bujqësia është në stanjacion. Problemet e strukturës së ekonomisë së vendit vazhdojnë, dhe pse në çdo deklaratë institucionet financiare ndërkombëtare e kanë nënvizuar të rëndësishëm përqëndrimin e politikave ekonomike në degë konkurruese. Zgjidhja që ofrohet është rritja e nivelit të edukimit, ofrimi i kushteve të mira të kujdesit shëndetësor për të ndalur largimin e popullatës dhe investimin në teknologji dhe inovacion duke ndjekur hapat e kohës!

BANKA BOTËRORE: Shqipëria, rritje ekonomike dhe pabarazi

Nga Ola Xama

Artikuj të ngjashëm Artikuj

Lufta me Bulevardin

“ALBANIAN FILES”: 4 çështjet e debatueshme

Vajzat e humbura

Librazhdi, qyteti që nuk njihni, me bujtina dhe aventura që ju lënë pa mend

Mariglen Disha, njeriu pas vizionit të ri për Librazhdin!

PROTESTA E MEMEVE TË TALLESH NË ZGRIPIN E PAMUNDËSISË

Artikujt më të lexuar

Zvërneci, investimi që do ndryshojë historinë e turizmit shqiptar

Përtej Zvërnecit

Gjergj Luca, kryeoligarku i Shkrimsit, rebeli që grisi diplomën për t’u bërë biznesmen

Vajzat e humbura

Lufta me Bulevardin

Gjiri i Kakomesë, “Bukuroshja” e braktisur bëhet gati për TURIZËM

PROTESTA E MEMEVE TË TALLESH NË ZGRIPIN E PAMUNDËSISË

Kontaktet

Kategori

Mirëse u ktheve!

Hapni një llogari të re!

Merrni fjalëkalimin tuaj

Je i sigurt që dëshiron ta zhbllokosh këtë artikull?

Are you sure want to cancel subscription?

BANKA BOTËRORE: Shqipëria, rritje ekonomike dhe pabarazi

Nga Ola Xama

Mbështetni autorët dhe abonohuni në përmbajtje

Shkarko

Zblloko Artikullin

Artikuj të ngjashëm Artikuj

Artikujt më të lexuar

Kontaktet

Kategori

Mirëse u ktheve!

Hapni një llogari të re!

Merrni fjalëkalimin tuaj

Je i sigurt që dëshiron ta zhbllokosh këtë artikull?

Are you sure want to cancel subscription?