“Diella” e Ramës Dhe Fijet që lëvizën Qeverinë

16 njerëzit që u shpallën nga Edi Rama si anëtarë të kabinetit të tij të 4-të, të gjithë së bashku, morën më pak vëmendje sesa anëtari i 17-të i qeverisë, ministri i parë virtual në botë, “Diella”. Kryeministri e prezantoi atë përpara asamblesë socialiste, si një inovacion që do të eliminonte korrupsionin në tenderat publikë. “Diella është anëtarja e parë e kabinetit që nuk është e pranishme fizikisht, por është e krijuar virtualisht nga inteligjenca artificiale”, tha Rama gjatë prezantimit të kabinetit të ri. Ajo do të ndihmojë që Shqipëria të bëhet “një vend ku tenderët publikë janë 100 për qind të lirë nga korrupsioni”. KUSH ËSHTË DIELLA? Diella njihej nga shqiptarët edhe përpara se të bëhej ministre. Kushdo që hynte në llogarinë e tij në “E-Albania” i shfaqej imazhi virtual i një gruaje të veshur me kostum tradicional zadrimor, dhe prezantohej si “asistente virtuale”, të cilën qytetarët mund ta pyesnin për gjithçka ju duhej brenda platformës qeveritare “E-Albania”. Si platforma ashtu edhe asistentja virtuale Diella, janë krijuar, mirëmbahen dhe drejtohen nga Agjencia Kombëtare për Shoqërinë e Informacionit, AKSHI. Pra, ekzistenca dhe funksionimi i saj varet nga AKSHI. Diella është AKSHI. Diella nuk është një subjekt që vepron i pavarur dhe qeveria nuk ka dhënë detaje nëse ky algoritëm për tenderët do të funksionojë ndryshe apo i ndarë nga AKSHI. Pikëpyetjet janë më të forta, nëse mundet që Diella, një vegël e AKSHI-t, të ndalojë korrupsionin, teksa vetë Agjencia është përballur me akuza të forta për korrupsion, që kanë ardhur nga opozita, por edhe nga Arben Ahmetaj, ish numri dy i qeverisë. Media të ndryshme e kanë akuzuar drejtoren e kësaj agjencie, Mirlinda Karçanaj i shpërndan tenderët tek disa klientë të preferuar, duke përfshirë edhe emrin e Ergys Agasit, një emër kontrovers të cilit i vishen akuza të ndryshme, nga agjent i grupeve kriminale, tek një individ me ndikim tek kryeministri. Vetë Arben Ahmetaj nga arratia e cilësoi AKSHI-n një vatër korrupsioni, duke përmendur se vetë kryeministri kishte kërcënuar numrin dy të kësaj agjencie, Danjel Shima. Fabula u bë edhe më enigmatike, kur ky i fundit u zhduk për disa orë gjatë muajit të nxehtë të gushtit, dhe që opozita e konsideroi “një rrëmbim me qëllim eliminimi për të mos treguar çfarë kishte ndodhur brenda zyrave të AKSHI-t”. Pas Diellës do të fshihet edhe fytyra e ngrysur e Jonaid Myzyrit, që u ka bërë përshtypje gazetarëve me hyrjet e daljet e tij të shpeshta në SPAK si kryetar i Komisionit të Prokurimeve Publike, sepse kjo ministre e re do të menaxhojë prokurimet publike. Pas Diellës do të jetë edhe Operatori i Blerjeve të Përqëndruara, që është një kompani sha me kapital shtetëror e që deri tani, autoriteti publik që përfaqësonte shtetin si pronar 100 përqind të aksioneve të shoqërisë aksionare ishte ish-ministria e Ekonomisë, Kulturës e Inovacionit, drejtuar nga Blendi Gonxhe. Tani, këtë sektor nuk do ta menaxhojë as Gonxhe e as Ibrahimaj që e mori si detyrë të re, por Diella. “Më së paku, mesazhi që vjen nga Edi Rama përmes këtij portofoli artificial, është se nuk eksiztoka rreth tij asnjë njeri i ndershëm që nuk korruptohet e mund t’i besohen tenderat”, - thotë Dorian Kodra, gazetar. KUJT I HYN NË PUNË DIELLA? Edi Ramës. Për këtë ekspertët kanë dy argumenta. Elementi i parë lidhet me atë që kryeministri di ta bëjë më mirë dhe që e konsideron elementin më të fortë të qeverisjes së tij: dukja, reklama. “Është një shoë politik. Jemi në një shaka politike që u bë lajm ndërkombëtar, por mua më duket se do të jemi të parët për një budallallëk, se sa për ndonjë zhvillim teknologjik ”, - tha Besmir Semanaj, një ekspert i teknologjisë së informacionit. Neritan Sejamini, analist politik e konsideron ministren Diella, si një banalitet. “Nuk garanton asgjë, nuk është asgjë. Shqipëria ka teknologjinë me të varfër në botë. Rama tallet me shqiptarët, e bënë për të marrë vëmendje mediatike ndërkombëtare, duke u bërë interesant për ta. Diella është mashtrim”, - shprehet ai. Nga ana tjetër, përtej një marketingu të mirë, Diella, mund të jetë një formë për të shmangur përgjegjësinë e korrupsionit nga zyrtarët e shtetit, tek një agjente virtuale, e cila nuk mban përgjegjësi juridike. “Diella nuk ekziston. Një ministër virtual nuk mund të ekzistojë për shkak të ligjit. Jo vetëm në Shqipëri, por as në BE dhe SHBA nuk kemi ligje që rregullojnë përdorimin e inteligjencës artificiale AI, në institucionet qeveritare”, - thotë eksperti i IT-së, Semanaj. Ai shton se projekti i shpallur nga kryeministri ngre një sërë pikëpyetjesh nga ana teknologjike, pasi nuk dihet se nga i vijnë të dhënat që e furnizojnë apo trajnojnë ministren digjitale. “ Nëse e trajnojnë mbi procedurat e tenderëve në Shqipëri, ju siguroj që do të jetë ministri virtual më i korruptuar në histori ”, - deklaron Semanaj. Eksperti ngre shqetësimin që duke themelor: Diella nuk mban përgjegjësi përpara ligjit. “Nëse do të ketë një procedurë korruptive, kë do hetojë dhe kë do arrestojë SPAK? Rama deklaroi se do të kemi një ministër virtual, por nuk tregoi se kush do të jenë personat apo njësia institucionale që do ta auditojë këtë sistem”, - tha Semanaj. Ai sjell në vëmendje, se edhe platformat gjigande botërore të inteligjencës artificiale nuk janë të pagabueshme, dhe sot po përballen me gjyqe të rënda për gabimet e tyre. “E jo më një inteligjencë shqiptare që trajnohet me të dhënat që shteti shqiptar ka, të marrë vendime politike. AI, nëse përdoret shumë mirë, mund ta minimizojë korrupsionin, por nuk mund të marrë vendimet politike. Në fakt do të jetë një agjent që do të ndihmojë ata individë që do të merren me prokurimet publike”, - këmbëngul Semanaj. Është qartë, se pas Diellës qëndrojnë njerëz të caktuar, të cilët përgjegjësinë do t’ia faturojnë ministres virtuale dhe vetë mund të shpëtojnë nga burgu. Opozita protestoi ndaj dritës jeshile që Presidenti Begaj i dha kryeministrit për krijimin e një ministrie elektronike, se nuk plotësonte kërkesat e Kushtetutës, por kundërshtitë ranë në vesh të shurdhët. “Dekreti Presidencial e zgjidhi barrierën nëse mund t’i jepet portofol dikujt që nuk është njerëzor. Pikëpyetje janë vendimmarrjet e kësaj ministrie, do të jetë kryeministri që do të mbajë përgjegjësi për çdo veprim, apo do të jetë Diella, vërtetë”, - pohon Erjon Tase. KOLEGËT E DIELLËS.... Diella do të ketë 16 kolegë. Përveç ministres së shëndetësisë, një emër i ri në skenën politike, 15 të tjerët ishin një rishpërndarje e burimeve njerëzore të Edi Ramës. “Ndryshe nga herët e tjera, nuk pati emra surprizë. Rama zgjodhi të ecë me emra të provuar dhe nuk ka bërë shumë eksperimente”,- tha Erjon Tase, nga Akademia për Studimet Politike. Në ankth, ministrat priten fundin e fjalimit të kryesocialistit për të mësuar fatin e tyre. Disa prej tyre u tradhtuan nga gjuha e trupit, të sikletosur e panikosur. “Ministrat që marrin detyrën nuk e dinë, Rama nuk jua thotë, por regjia e di përpara tyre, sepse është gati të fokusohet në sekondë reagimin e tyre kur dëgjojnë vendimin e kryeministrit”, - shton studiuesi Tase. Por kush i lëvizi fijet në kabinetin e 4-t të Edi Ramës? Ka një konsensus të gjerë se Belinda Balluku dëshmoi edhe një herë performancën e lartë që ka në sytë e kryeministrit. Ajo ruajti pozitat e saj si numri dy i qeverisë dhe ministri që kishte dhe do të vijojë ta ketë, nuk u copëzua. Jo vetëm kaq, por bashkëpunëtorë të ngushtë të saj u fuqizuan. Kështu, Petrit Malaj, një vartës i Ballukut që ishte bërë ministër i Financave më herët, ruajti postin, pasi u zgjodh deputet në Fier, pjesë e skuadrës së zëvendëskryeministres. Po ashtu, Pirro Vëngu një partner i afërt i Ballukut në projektin madhor dhe të diskutueshëm të Alabar në Portin e Durrësit, ruajti detyrën si ministër i mbrojtjes. Por zëvendëskryeministrja duket se ka jo pak ndikim edhe tek ministri i drejtësisë. Besfort Lamallari ishte i angazhuar në fushatë në qarkun e Fierit, në zonën e Divjakës, pjesë e skuadrës së Ballukut. Reagimi i tij kur dëgjoi se do të bëhej ministër, u bë epik në media, me një zgurdullim sysh, gëlltitje të thellë dhe lirim të kravatës. “Kryeministrja de facto e Shqipërisë është Belinda Balluku. Ajo merret me punët e brendshme të vendit. U ndërruan 3-4 ministri, asaj nuk ju hoq asgjë. Tregon se ajo nuk rrezikohet nga SPAK, përndryshe nga Arbian Mazniku, i cili iku edhe pse ishte një nga ministrat më të vlerësuar të Ramës. Dhe ne e dimë, që kur Rama të distancon, është shkelje syri për SPAK”, - tha analisti Arjon Sulo. DOBËSIMI I GONXHES Bledi Gonxhe doli nga fushata e 11 majit, si më i votuari i qarkut Tiranë me mbi 20 mijë vota. Ky triumf i tij, u konsiderua jo pak herë, si një trampolinë drejt kandidimit për bashkinë e Tiranës. Por Edi Rama veproi kundër këtyre pritshmërive. Jo vetëm që nuk e kandidoi për Tiranën, por i zvogëloi edhe portofolin ministror. Gonxhe drejtonte ministrinë që bashkonte Kulturën, Ekonominë dhe Inovacionin. Tashmë fusha e tij e përgjegjësisë do të jetë Turizmi, Kultura dhe Sporti. Në vend të Gonxhes, Rama zgjodhi për Tiranën, Ogerta Manastirliun, e cila të paktën përpara kamerave, nuk shfaqi entuziazëm, gjë që kryeministri e shpjegoi me faktin se ajo nuk e dinte, dhe “i ra si bombë”. Shefi i socialistëve i njohu asaj meritën e drejtimit të skuadrës së Tiranës në garën e 11 majit dhe i atribuoi suksesin e shtimit të një mandati. “Manastirliut ju besua Tiranë, për shkak të aftësive të saj menaxhuese dhe eksperiencës. Ajo ka qenë shumë afër me strukturat, dhe i njeh mirë ato. Ky është avantazh i saj në raport me kandidatura të reja që mund të provoheshin”, - analizon Erjon Tase nga Akademia për Studimet Politike. Manastirliu vjen nga një bashkëpunim i gjatë dhe i pandërprerë me Edi Ramën që kur ai drejtonte bashkinë e Tiranës. Marrëdhënia e tyre e besnikërisë nuk është lëkundur kurrë, dhe Ogerta asnjëherë nuk ka lënë as të nënkupton, sinjale se aspiron të jetë pasuesja e Edi Ramës në krye të partisë. TË TJERËT..... “Kjo është qeveria e besnikëve të Ramës, qeveria e atyre që firmosin të parët dhe nuk refuzojnë të firmosin. Ndaj Belinda Balluku vazhdon t’i ruajë pozitat, sepse ajo merr përsipër të zgjidhë punët që nuk zgjidhen” , - thotë analisti Arjon Sulo. Dhe në fakt, emrat e tjerë në qeveri, dëshmojnë riciklimin e “oborrtarëve” të kopshtit të Edenit. Provokimi i Edi Ramës me një ministre të brendshme për herë të parë grua, por duke i lënë porosi të merret me adresat dhe jo me policinë, shihet me skepticizëm. “Ministrja e Brendshme është një e besuar e Ramës që nga Bashkia, DAP-i e pastaj qeveria, dhe që i kërkohet të merret me gjëra të tjera dhe jo me emërimet në polici. Do të shihet nëse do të jetë e mundur kjo, sepse forca e këtij ministri ka qenë gjithmonë ndikimi për emërimin e drejtorëve të policisë” , - thotë studiuese Tase. Elisa Spiropali, Delina Ibrahimaj, Majlinda Dhuka e Adea Pirdeni vazhdojnë të jenë bindëse për Edi Ramën vetëm për atë që është territori i tyre. Nuk duket që ato të kenë ndikim përtej fatit të vetë. Nuk mund të thuhet e njëjta gjë për ministren më jetëgjatë të Edi Ramës, Mirela Kumbaron, e cila jo vetëm rezistoi edhe në kabinetin e 4-t, duke kaluar si ministre e arsimit, por një bashkëpunëtor të ngushtë të saj, u bë ministër të mjedisit. Sofjan Jaupaj, i stërvitur si fillim nga Edlira Kokona, një tjetër grua e fuqishme pranë Edi Ramës, punoi fillimisht në kabinetin e Mirela Kumbaros dhe më pas shërbeu për disa vite si zëvendësministër i saj. Në qarqet politike, meritat për rritjen e figurës së Jaupajt në sytë e Edi Ramës, i jepen Kumbaros. Në qeveri do të jenë edhe dy ish- kryetarë bashkish, Ervin Demo dhe Anis Salla, të cilët besohet se i kanë gjetur vetë ashensorët e pushtetit, teksa rrugët me Edi Ramën ju janë kryqëzuar shpesh gjatë drejtimit të bashkive. Ministër i ri për Marrëdhëniet me Parlamentin, Toni Gogu është konsideruar gjithnjë si një partner i Erjon Veliajt. Në këtë fazë është e vështirë të kuptohet nëse Rama ende ka kujdes të mbajë afër njerëz të kryebashkiakut të arrestuar, apo Gogu u promovua falë një profili pozitiv që ai zhvilloi ndër vite si deputet. Ikja e Arbian Maznikut nga qeveria lë vend për analizë dhe aludime, kur ai ishte një nga njerëzit më të afërt të Veliajt, dhe ishte kujdesur sa mundej për të, edhe pas arrestimit. Epilog Sidoqë të ndodhë, u pa qartë se Edi Rama nuk lëvizi dot nga struktura e ngritur vit pas viti brenda radhëve socialiste. Gushti ka qenë i nxehtë jo veç prej temperaturave të larta, por për zyrtarët e pushtetit dhe qeverisë edhe prej dilemave se kush do të ishte i përzgjedhuri. Sipas nenit 53 të statutit të PS, kur partia është në qeverisjen e vendit, “Kryesia e Partisë dhe Grupi parlamentar informohen dhe japin pëlqimin për kandidaturat për përfaqësuesit si ministra, zv.ministra dhe funksionarë të tjerë të lartë publikë politikë”. Të gjithë bien dakord se një gjë e tillë nuk ka ndodhur. Por edhe pritshmëritë se Rama do të zgjidhte të rinj, të papërfolur për ti vendosur në qeverisjen e tij të katërt, nuk ndodhi. Dukshëm kryeministrit iu desh ekspertiza e të vjetërve, njohuritë e tyre me qeverinë, ruajtja e balancave brenda grupit socialist dhe forcimi i disa emrave që qarkullojnë më shumë në këtë dekadë. I dukshëm është fakti se ai po e ndryshon PS. Pasi iku një skalion legjionarësh si Gramoz Ruçi, Namik Dokle, Arta Dade, Ethem Ruka, etj, që ishin të parët e lidhjes mes Nanos së 2005 e Ramës së të njëjtit vit; erdhi një ekip tjetër ku qëndronin Damian Gjiknuri, Fatmir Xhafaj, Ulsi Manja, Olta Xhaçka, plangprishësi Arben Ahmetaj, apo edhe të tjerë si Braçe e Klosi. Mes atyre që janë lënë në hije, disa emra i rezistuan kohës duke përmendur Taulant Ballën, Elisa Spiropalin apo edhe Niko Peleshin që u katapultua në postin e kryetarit të Kuvendit këtë legjislaturë. Të rinjtë kanë hyrë e kanë dalë “pa doreza” në kohëra të ndryshme, por pa e gjetur vendin në strukturë. Edhe pse Rama përpiqet të rigjenerojë partinë, ata të qëndrueshmit janë aty përballë tyre. Pakkush e kujton sot zv.kryeministren Senida Mesi, apo ministren Milena Harito. Prurjet e reja si Igli Hasani apo Ervin Hoxha janë aty, ndërkohë që 53 emrat e rinj të deputetëve do të duket në këtë legjislaturë nëse do të kenë aftësinë të bëjnë ripërtëritjen e kësaj force politike. E rëndësishme është se PS nuk duket se noton në ujëra të ndenjura, gjen gjithmonë një arsye për të nxitur debatin.

“Diella” e Ramës Dhe Fijet që lëvizën Qeverinë

Nga Esiona Konomi

Artikuj të ngjashëm Artikuj

Demokratët vendosin, Berisha Forever!

3 italianët e protestës së PD: Qëlluam policinë me patate, për solidaritet!

PS, 11 rastet e “Ndarjeve të bujshme”

Gazi që nuk e morëm kurrë!

Tre pengjet, tre amanete, tre mesazhe politike

REXHEP QOSJA, iku Rilindasi i fundit

Artikujt më të lexuar

Një vit pa Tanin, por me veprën që la pas

Tre pengjet, tre amanete, tre mesazhe politike

DASHURITË E MIMOZËS APO MOZË DASHURIA?

Tirana, Besnikëri, apo Rebelim?

JETA E NATËS NË VITET ’90, NGA DISKO ALBANIA DHE MARIKAJ TE BUZUKËT E PARTYT RAVE

Gjergj Luca, kryeoligarku i Shkrimsit, rebeli që grisi diplomën për t’u bërë biznesmen

MOZA ËSHTË TUTORI I VETËM I VETES

Kontaktet

Kategori

Mirëse u ktheve!

Hapni një llogari të re!

Merrni fjalëkalimin tuaj

Je i sigurt që dëshiron ta zhbllokosh këtë artikull?

Are you sure want to cancel subscription?

“Diella” e Ramës Dhe Fijet që lëvizën Qeverinë

Nga Esiona Konomi

Mbështetni autorët dhe abonohuni në përmbajtje

Shkarko

Zblloko Artikullin

Artikuj të ngjashëm Artikuj

Artikujt më të lexuar

Kontaktet

Kategori

Mirëse u ktheve!

Hapni një llogari të re!

Merrni fjalëkalimin tuaj

Je i sigurt që dëshiron ta zhbllokosh këtë artikull?

Are you sure want to cancel subscription?