Res publica e kthyer në Res private, një histori “privilegjesh”

Një nga jahtet më luksoze në botë, në pronësi të miliarderit gjerman Reinhold Ëurth, u ankorua para pak ditësh në Portin e Durrësit. Pak kohë më herët ishte ankoruar edhe jahti luksoz “Abeona” i Jeff Bezos për të njëjtën arsye, për shkak të çmimit të leverdishëm të karburantit. Ajo që mbetet jashtë lenteve mediatike është se këto mjete luksi furnizohen me naftë pa akciza dhe pa taksa, ndërkohë që sektorët prodhues që shtyjnë zhvillimin ekonomik të vendit (industria, përpunimi, ndërtimi dhe logjistika) e paguajnë karburantin me çmim të plotë, të rënduar nga barra fiskale. Sipas faqes së internetit të kompanisë furnizuese Yachting Saranda,  bëhet fjalë për minimumi 42 cent e maksimumi 62 cent për litër.

Ky është një shtrembërim i qartë i tregut, që nuk shpërblen meritën, produktivitetin apo rrezikun sipërmarrës, por afërsinë me privilegjin. Në liberal-demokraci shteti s’duhet të ndërhyjë për të përkëdhelur luksin, por që të sigurojë rregulla të barabarta për të gjithë dhe duhet ta minimizojë ndërhyrjen e vet në treg. Subvencionet selektive dhe përjashtimet fiskale për konsum luksi nuk janë as zhvillimore dhe as të justifikueshme ekonomikisht, janë thjesht forma të ndërhyrjes që shtrembërojnë konkurrencën dhe dëmtojnë shpërndarjen optimale të burimeve. Kur ndërmarrjet prodhuese paguajnë më shumë për karburantin sesa flotat e jahteve të miliarderëve, kemi të bëjmë me një sistem që dëmton rritjen ekonomike, frenon investimet dhe penalizon ata që ndërtojnë ekonomi reale.